{"id":10192,"date":"2020-03-17T19:35:32","date_gmt":"2020-03-17T18:35:32","guid":{"rendered":"https:\/\/osp.wezewo.info\/?p=10192"},"modified":"2020-11-20T12:39:16","modified_gmt":"2020-11-20T11:39:16","slug":"ciezkie-czasy-pokoju-straszne-czasy-wojny-1918-1921-czasy-narodzin-osp-w-wezewie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/osp.wezewo.info\/?p=10192","title":{"rendered":"Ci\u0119\u017ckie czasy pokoju, straszne czasy wojny 1918-1921 – czasy \u201enarodzin\u201d OSP w W\u0119\u017cewie"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

PE\u0141NA WERSJA TEKSTU<\/a><\/h1>\n

Dodatek – Edmund Szczyglak<\/a><\/h1>\n

<\/p>\n

W W\u0119\u017cewie w gminie Krasne, tu\u017c po wojnie polsko \u2013 bolszewickiej, w roku 1921 zorganizowano Ochotnicz\u0105 Stra\u017c Po\u017carn\u0105. Wkr\u00f3tce b\u0119dziemy wi\u0119c obchodzi\u0107 100\u2013lecie istnienia tej jednostki. Z okazji tej rocznicy postanowi\u0142em pozbiera\u0107 dokumenty i zdj\u0119cia z tego okresu oraz opowiadania najstarszych obecnie mieszka\u0144c\u00f3w naszej wsi, i przedstawi\u0107 je na stronie internetowej naszej stra\u017cy, aby u\u015bwiadomi\u0107 m\u0142odym pokoleniom, w jakich warunkach i okoliczno\u015bciach j\u0105 zorganizowano. Materia\u0142y zbiera\u0142em kilka lat, cz\u0119sto otrzymywa\u0142em zdj\u0119cia i dokumenty z rodzinnych archiw\u00f3w, kt\u00f3re starannie skanowa\u0142em i udost\u0119pnia\u0142em na stronie internetowej stra\u017cy w cyklu pt. \u201e\u015aciana tradycji OSP w W\u0119\u017cewie\u201d. Lecz najwi\u0119ksze wra\u017cenia, jakich dozna\u0142em wywar\u0142y nie dokumenty a rozmowy z lud\u017ami i ich wspomnienia, a \u015bci\u015blej m\u00f3wi\u0105c wspomnienia ich rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w, kt\u00f3rzy byli \u015bwiadkami lub uczestnikami wojny polsko \u2013 bolszewickiej. Serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 wszystkim Osobom, kt\u00f3re podzieli\u0142y si\u0119 wspomnieniami swoich rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w, a szczeg\u00f3lnie osobom urodzonym w okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego.<\/em><\/p>\n

Po I wojnie \u015bwiatowej na naszych terenach skala zniszcze\u0144 i biedy by\u0142a ogromna, wiele rodzin straci\u0142o bliskich. Wato przypomnie\u0107, \u017ce nierzadko Polacy walczyli przeciw sobie w obcych mundurach, w zwalczaj\u0105cych si\u0119 armiach rosyjskiej i pruskiej. Jak wspominali kombatanci tej wojny, tylko w okresie \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia, lub kr\u00f3tkich zawiesze\u0144 broni na froncie mogli wyj\u015b\u0107 z okop\u00f3w i wsp\u00f3lnie po\u015bpiewa\u0107 kol\u0119dy, czy porozmawia\u0107 po polsku o ich smutnej doli i pomarzy\u0107, \u017ce ju\u017c wkr\u00f3tce rami\u0119 w rami\u0119 b\u0119d\u0105 walczy\u0107, ale ju\u017c o woln\u0105 Polsk\u0119. Ju\u017c wtedy wiedziano, \u017ce na ziemiach zaj\u0119tych przez armi\u0119 niemieck\u0105 tworzy si\u0119 Polska Organizacja Wojskowa, kt\u00f3rej biura terenowe utworzono mi\u0119dzy innymi w Krasnem i Zielonej ju\u017c w 1916 r. Pocz\u0105tkowo zapisywano si\u0119 niech\u0119tnie, gdy\u017c jak pami\u0119tamy na naszych terenach by\u0142 zab\u00f3r rosyjski, wielu mieszka\u0144c\u00f3w naszych teren\u00f3w walczy\u0142o w wojsku rosyjskim, lecz po kl\u0119sce wojsk rosyjskich i podpisaniu pokoju z Niemcami na froncie wschodnim sytuacja si\u0119 odmieni\u0142a. W lipcu 1916 r. do POW zapisa\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi Jan B\u0142aszczak, ch\u0142opak kt\u00f3ry maj\u0105c 19 lat wst\u0105pi\u0142 do wojska i tak zacz\u0105\u0142 si\u0119 jego szlak bojowy, kt\u00f3ry trwa\u0142 do zwyci\u0119stwa nad bolszewikami i zdemobilizowania w kwietniu 1921 roku.<\/p>\n

Na prze\u0142omie lat I wojny \u015bwiatowej a przed wojn\u0105 z bolszewikami obraz \u017cycia w W\u0119\u017cewie i w pobliskich miejscowo\u015bciach by\u0142 przygn\u0119biaj\u0105cy. Panowa\u0142 powszechnie g\u0142\u00f3d i ci\u0105g\u0142y stan zagro\u017cenia napa\u015bci\u0105 ze strony\"\"<\/a>maruder\u00f3w, dezerter\u00f3w lub zwyk\u0142ych bandyt\u00f3w. Ju\u017c w 1915 r. przy parafiach w Krasnem i Zielonej powsta\u0142y Gminne Komitety Obywatelskie, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o gromadzenie \u017cywno\u015bci i \u015brodk\u00f3w finansowych, by pomaga\u0107 najbiedniejszym. Pomagano tak\u017ce rodzinom os\u00f3b wcielonych do wojska, sierotom, bezdomnym i poszkodowanym na skutek dzia\u0142a\u0144 wojennych. W celu zapobie\u017cenia dro\u017cy\u017anie i spekulacji spo\u017cywczej Komitet Obywatelski sprowadza\u0142 i rozprzedawa\u0142 artyku\u0142y \u017cywno\u015bciowe po najni\u017cszej mo\u017cliwej cenie. Wielkim organizatorem komitetu i jego dzia\u0142a\u0144 wykaza\u0142 si\u0119 Pan Adam Cichocki zarz\u0105dca maj\u0105tku wsi \u017bbiki, p\u00f3\u017aniejszy tw\u00f3rca i pierwszy prezes OSP \u017bbiki \u2013 W\u0119\u017cewo. Pomimo tych szlachetnych dzia\u0142a\u0144 warunki \u017cycia w naszej miejscowo\u015bci w przeddzie\u0144 wojny polsko\u2013bolszewickiej by\u0142y bardzo trudne. Uprawy i pola by\u0142y zniszczone, zagrody i obory \u015bwieci\u0142y pustkami. Cz\u0119stym po\u017cywieniem w okresie od wiosny do jesieni by\u0142a „zupa” z komosy, nierzadko bez \u017cadnych dodatk\u00f3w. Dziki szczaw by\u0142 rarytasem. Pomimo odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci w listopadzie 1918 r., ludzie byli przygn\u0119bieni i pe\u0142ni obaw o przysz\u0142o\u015b\u0107 swoj\u0105 i swoich dzieci. Szczeg\u00f3lnie bano si\u0119 bandyt\u00f3w i z\u0142odziei, kt\u00f3rzy mogli ukra\u015b\u0107 i tak szczup\u0142e zapasy \u017cywno\u015bci. Najwi\u0119kszym skarbem w owym czasie by\u0142y krowy, wi\u0119c najcz\u0119\u015bciej trzymano je w domu lub pod sta\u0142\u0105 stra\u017c\u0105 w zagrodach. Dochodzi\u0142y sygna\u0142y o napadach na mieszka\u0144c\u00f3w i ich dobytek, jak na przyk\u0142ad w Woli Wierzbowskiej w gminie Barto\u0142dy, czy w gminie M\u0142ock w pow. ciechanowskim, gdzie zgin\u0105\u0142 cz\u0142owiek w pogoni za bandyt\u0105 przebranym w b\u0142\u0119kitny mundur. We Wr\u00f3blewie w gminie Go\u0142ymin znaleziono zw\u0142oki kobiety, kt\u00f3ra zosta\u0142a zamordowana broni\u0105c swego mienia. Grupy bandyt\u00f3w grasowa\u0142y w lasach ko\u0142o Krasnosielca i Podosia, robi\u0105c nocne wypady a\u017c do Krasi\u0144ca i okolic. Przyk\u0142ad\u00f3w bezprawia by\u0142o du\u017co i w odpowiedzi na nie w W\u0119\u017cewie, jak i w innych miejscowo\u015bciach, zawi\u0105zywa\u0142y si\u0119 stra\u017ce s\u0105siedzkie i grupy wsparcia. Co noc, jak i w ci\u0105gu dnia zwykle dw\u00f3ch lub trzech m\u0119\u017cczyzn, przewa\u017cnie s\u0105siad\u00f3w, patrolowa\u0142o miejscowo\u015b\u0107 i wypatrywa\u0142o zagro\u017ce\u0144. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce zatrzymywano ludzi bezdomnych, w\u0142\u00f3cz\u0119g\u00f3w lub uchod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rych po zatrzymaniu zaprowadzano do so\u0142tysa, a ten wyznacza\u0142 gospodarza we wsi, u kt\u00f3rego w ramach mo\u017cliwo\u015bci przenocowano i nakarmiono te osoby. W W\u0119\u017cewie by\u0142o kilku tak zwanych bogatszych gospodarzy, u kt\u00f3rych pracowali pomocnicy rolni i s\u0142u\u017cba. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce mieszkali w wynaj\u0119tych pomieszczeniach z ca\u0142ymi rodzinami, dostawali od gospodarzy kawa\u0142ki ziemi tzw. \u201d ligi\u201d lub \u201ezagony\u201d, na kt\u00f3rych przewa\u017cnie sadzono ziemniaki. Za wynaj\u0119te pomieszczenia i kawa\u0142ki ziemi pracowali w polu u swoich pracodawc\u00f3w. W owych czasach rodziny by\u0142y nierzadko wielodzietne i rodzice zmuszeni byli do ci\u0119\u017ckiej pracy, by wykarmi\u0107 swoje dzieci. W czasach g\u0142odu dochodzi\u0142o nierzadko do konflikt\u00f3w i kradzie\u017cy. Kradziono kury czy zbo\u017ce, i cho\u0107 cz\u0119sto wiedziano, kto to zrobi\u0142 nie robiono z tym nic lub prawie nic, wszyscy czekali na lepsze czasy, kt\u00f3re musia\u0142y w ko\u0144cu nadej\u015b\u0107. Nadzieje na lepsze jutro dawa\u0142a prasa czytana przez nielicznych umiej\u0105cych czyta\u0107. Osoby wykszta\u0142cone by\u0142y rzadko\u015bci\u0105 na wsi. Istnia\u0142a szko\u0142a ludowa w Krasnem, gdzie mo\u017cna by\u0142o uko\u0144czy\u0107 4 klasy podstawowe, jednak to kosztowa\u0142o i zabiera\u0142o dzieciom du\u017co czasu, tak bardzo potrzebnego do pracy w gospodarstwie. Najcz\u0119\u015bciej z gazet dowiadywano si\u0119 o poczynaniach Rz\u0105du odrodzonej Rzeczypospolitej Polskiej. Na przyk\u0142ad Dekretem z dnia 27 stycznia 1919 r. \/dz. Praw. Nr.11, p127\/ ustanowione zosta\u0142y pa\u0144stwowe urz\u0119dy po\u015brednictwa pracy i opieki nad wychod\u017acami i do kompetencji tych urz\u0119d\u00f3w odniesiono po\u015brednictwo pracy dla poszukuj\u0105cych jej za granic\u0105 oraz opiek\u0119 nad pracownikami sezonowymi, udaj\u0105cymi si\u0119 za granic\u0119. Dekret ten wydany zosta\u0142 z ministerstwa spraw wewn\u0119trznych dnia 11.04.1919 r.. Do urz\u0119du Powiatowego w Przasnyszu wp\u0142yn\u0119\u0142o to pismo dnia 17.04.1919 r.. W dniu 24. 01.1919 r. ukaza\u0142 si\u0119 Ok\u00f3lnik do lekarzy powiatowych, do przasnyskiego lekarza powiatowego dotar\u0142 on dnia 02.02.1919 r. Jest to \u015bwiadectwo o bardzo intensywnych dzia\u0142aniach w\u0142adz w wielu dziedzinach m\u0142odego jeszcze Pa\u0144stwa Polskiego. Zanim powo\u0142ana zosta\u0142a w lipcu 1919 r. Policja Pa\u0144stwowa, do tego czasu bardzo pr\u0119\u017cnie dzia\u0142a\u0142a na naszych terenach Milicja Ludowa, kt\u00f3ra mia\u0142a pe\u0142n\u0105 nazw\u0119: Republika Polska Milicja Ludowa Okr\u0119g \u0141om\u017cy\u0144ski Obw\u00f3d Przasnyski. W marcu 1919 r. komendantami tej\u017ce milicji byli Julian Ko\u0142akowski i Zygmunt Grodzki. Ci komendanci wyznaczali na terenie swojego powiatu Stra\u017c Obywatelsk\u0105 oraz Policj\u0119 Honorow\u0105 i rozdawano bro\u0144 jej cz\u0142onkom, np. w Gminie Karwacz w miejscowo\u015bci Gostkowo cz\u0142onkami Stra\u017cy Obywatelskiej byli Jan Sosnowski i Jan Motacki. Cz\u0142onkowie tych formacji w okresie p\u00f3\u017aniejszym, w czasie nawa\u0142y bolszewickiej, walnie wst\u0119powali na ochotnik\"\"<\/a>a do 213 pu\u0142ku piechoty, a po wojnie zostawali funkcjonariuszami Policji Pa\u0144stwowej. Mieszka\u0144cy W\u0119\u017cewa uzyskiwali naj\u015bwie\u017csze informacje w ko\u015bcio\u0142ach w Bogatem, Krasnem czy Zielonej, gdzie ksi\u0119\u017ca odczytywali odezwy do narodu od Rz\u0105du Rzeczypospolitej i informacje og\u00f3lne, co si\u0119 dzieje w kraju oraz oczywi\u015bcie o mobilizacji i nadchodz\u0105cej wojnie. Jednak najlepszym lokalnym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji by\u0142a gospoda w W\u0119\u017cewie, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142 Pan Antoni Na\u0142\u0119cz. Tu\u017c po wojnie stara\u0142 si\u0119 on o koncesj\u0119 na sprzeda\u017c niskoprocentowego alkoholu, pisz\u0105c w dniu 03.06.1922 r. pro\u015bb\u0119 o zezwolenie do Komendanta Powiatowego Policji Pa\u0144stwowej w Ciechanowie. Pismo to zosta\u0142o odnotowane w dzienniku korespondencyjnym posterunku Gminy Zalesie. W gospodzie dochodzi\u0142o pomi\u0119dzy mieszka\u0144cami do najwi\u0119kszych dyskusji i spor\u00f3w na \u017cywotne tematy. Pomimo nakazu Komendant\u00f3w Powiatowych do podleg\u0142ych Posterunk\u00f3w, by przesy\u0142ano im \u201eRaporty Sytuacyjne\u201d z informacjami o zebraniach bolszewickich, napadach bandyckich, strajkach i stosunku ludno\u015bci do w\u0142adz, zdarzy\u0142o si\u0119 raz czy dwa, \u017ce dosz\u0142o do agitacji bolszewickiej przez bli\u017cej nieznanych osobnik\u00f3w, co budzi\u0142o podejrzenia, w czyim interesie oni przemawiaj\u0105 i czego chc\u0105? Raporty te by\u0142y przesy\u0142ane praktycznie przez ca\u0142y 1920 r.. Nie wykryto na naszych terenach zbyt du\u017co agitator\u00f3w bolszewickich. By\u0142o kilka spraw i os\u00f3b oskar\u017conych o agitacj\u0119 bolszewick\u0105. Jedn\u0105 z nich by\u0142a sprawa J\u00f3zefa Wdowika, kt\u00f3ra ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 przynajmniej do 28.10.1923 r., a wyrok zosta\u0142 oddalony, ale doz\u00f3r policyjny pozosta\u0142. Oczywi\u015bcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 agent\u00f3w bolszewickich uciek\u0142a razem z wycofuj\u0105c\u0105 si\u0119 armi\u0105 czerwon\u0105 do Rosji i s\u0142uch po nich zagin\u0105\u0142. Najwi\u0119kszym agentem bolszewickim urodzonym w Ciechanowie, ale mieszkaj\u0105cym do 1907 roku w Krasnem, by\u0142 bez w\u0105tpienia Marceli Nowotko. Podczas wojny polsko-bolszewickiej by\u0142 sekretarzem Polrewkomu w Wysokim Mazowieckim. Ile w tym czasie wyrok\u00f3w \u015bmierci wyda\u0142 i wykona\u0142 kierowany przez niego \u201erewkom\u201d, nie wiadomo, gdy\u017c nie zachowa\u0142y si\u0119 dokumenty, jednak historyk Wojciech Roszkowski wymieni\u0142 Nowotk\u0119, jako jednego z tych, kt\u00f3rzy ponosili najwi\u0119ksz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 \u201eza krew polsk\u0105 przelan\u0105 w\u00f3wczas w interesie bolszewickiego imperium\u201d. W\u0142adze starostwa w Przasnyszu prewencyjnie poinformowa\u0142y Komendanta Policji w Przasnyszu, \u017ce Woje\"\"<\/a>w\u00f3dztwo Warszawskie odm\u00f3wi\u0142o zalegalizowania Stowarzyszenia \u201eStrza\u0142a Robotnicza\u201d, w Przasnyszu, kt\u00f3rego zarz\u0105d stanowili zamieszkali w Przasnyszu: Fajga Olszmar, B. Zylberglajt i Chana Ber, z poleceniem \u015bcis\u0142ego nadzoru, aby to niezarejestrowane stowarzyszenie nie dzia\u0142a\u0142o nielegalnie. Pismo to dotar\u0142o 28.02.1920 r., czyli nied\u0142ugo przed wzmo\u017con\u0105 i nasilon\u0105 agitacj\u0105 bolszewick\u0105 i ofensyw\u0105 na zach\u00f3d.
\nWyczekiwana wiosna 1919 r. przysz\u0142a z nowymi nadziejami, a tak\u017ce z zagro\u017ceniem now\u0105 wojn\u0105 z Rosj\u0105. Pob\u00f3r do niepodleg\u0142ego Wojska Polskiego trwa\u0142 praktycznie od jego powstania w 1918 r. i ch\u0119tnych by\u0142o wielu. Wst\u0105pi\u0142 do niego z organizacji POW, ju\u017c 22 IX 1918 roku Jan B\u0142aszczak, pseudonim \u201eMiecz\u201d lub \u201eKret\u201d z W\u0119\u017cewa i rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 w walkach o Lw\u00f3w, za co dosta\u0142 odznaczenie oraz Krzy\u017c POW =4586 i oczywi\u015bcie ju\u017c po wojnie w 1933 roku Medal Niepodleg\u0142o\u015bci. Posiada\u0142 te\u017c odznaczenie za 10 \u2013 letni\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119, jako prezes stra\u017cy po\u017carnej. Trwaj\u0105 ustalenia, czy by\u0142 prezesem w Krasnem czy w W\u0119\u017cewie, bo mieszka\u0142 w obu tych miejscowo\u015bciach. W 1938 r. zamieszka\u0142 w Legionowie. Po og\u0142oszeniu mobilizacji ochotnik\u00f3w do niewypowiedzianej wojny z bolszewikami na wschodzie zg\u0142osi\u0142o si\u0119 bardzo du\u017co w\u0119\u017cewiak\u00f3w i mieszka\u0144c\u00f3w z okolicznych wsi. W dniu 18.03.1919 r. wst\u0105pi\u0142 do Wojska Polskiego, a konkretnie do 12 Kompani 5 Pu\u0142ku Piechoty Legion\u00f3w, B\u0142aszczak Leopold. Zosta\u0142 wys\u0142any na front i ju\u017c 5.11.1919 r., w opinii prze\u0142o\u017conych i na ich wniosek, zas\u0142u\u017cy\u0142 na stopie\u0144 orderu. St. sier\u017cant, dow\u00f3dca plutonu Adamczyk Antoni, o szeregowym Leopoldzie B\u0142aszczaku napisa\u0142 w kwestionariuszu: \u201eBardzo dobry wywiadowca pod wzgl\u0119dem zaanga\u017cowania na linii stawiany za wz\u00f3r\u201d. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej dosta\u0142 si\u0119 on do niewoli, z kt\u00f3rej uciek\u0142 i prawdopodobnie po kilku miesi\u0105cach tu\u0142aczki z Syberii wr\u00f3ci\u0142 do swojego oddzia\u0142u. Na wniosek swoich bezpo\u015brednich prze\u0142o\u017conych, prawdopodobnie za bitw\u0119 nad Niemnem, dosta\u0142 Krzy\u017c Walecznych. Dow\u00f3dc\u0105 pu\u0142ku by\u0142 major Jerzy Dobrza\u0144ski, s\u0142ynny D\u0105b Biernacki, a zgod\u0119 na odznaczenie wyrazi\u0142 dnia 24.08. 1921 r. dow\u00f3dca dywizji genera\u0142 podporucznik Rydz \u015amig\u0142y oraz dow\u00f3dca armii genera\u0142 porucznik Szeptycki. Mi\u0119dzy innymi w opisie czyn\u00f3w jakich dokona\u0142 czytamy \u201eWys\u0142any na patrol z dwoma legionistami przyprowadzi\u0142 dziewi\u0119ciu je\u0144c\u00f3w i dwa wozy z amunicj\u0105\u201d.
\n\"\"<\/a>Dnia 12.06.1919 r. poborowym z W\u0119\u017cewa zosta\u0142 Marian Bojarski, kt\u00f3rego przydzielono do Oddzia\u0142u Sztabowego Batalionu Zapas\u00f3w 1 Pu\u0142ku Piechoty Legion\u00f3w i 7.07.1919 r., ju\u017c z przydzia\u0142em taktycznym, skierowano go do jednostki w Jab\u0142onnej pod Warszaw\u0105. W wyci\u0105gu z wojskowej ksi\u0119gi ewidencyjnej szeregowca widnieje wpis z dnia 24.09.1919 r., jako dow\u00f3d jego pracy w sztabie. Tak\u017ce inni mieszka\u0144cy W\u0119\u017cewa s\u0142u\u017cyli m\u0142odej ojczy\u017anie i na pierwszej linii frontu jak i w sztabie. Na podkre\u015blenie zas\u0142uguje tak\u017ce postawa dzier\u017cawcy maj\u0105tku w \u017bbikach Tadeusza Bojanowskiego wielkiego sponsora i dobrodzieja OSP, kt\u00f3ry przy ko\u0144cu 1918 zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do wojska. Jako ochotnik s\u0142u\u017cy\u0142 w 2 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Grochowskich i bra\u0142 udzia\u0142 w walkach o Lw\u00f3w, potem przes\u0142any do Tarnowa przeszed\u0142 do U\u0142an\u00f3w Krechowieckich. W 1920 r. w Komorowie pod Zamo\u015bciem, w bitwie z wojskami Budionnego, zosta\u0142 ranny w g\u0142ow\u0119, Odznaczony Krzy\u017cem Walecznych. Kogo by\u0142o sta\u0107 na konia, to s\u0142u\u017cy\u0142 w u\u0142anach, tak jak Antoni Zarodkiewicz, w 11 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Legionowych, kt\u00f3ry po wojnie stacjonowa\u0142 w Ciechanowie. Antoni Zarodkiewicz, p\u00f3\u017aniejszy prezes OSP w W\u0119\u017cewie, \u017co\u0142nierz AK, zosta\u0142 zamordowany w 1945 r. przez gestapo. W wojsku s\u0142u\u017cyli tak\u017ce: Antoni Zarodkiewicz, z drugiej linii Zarodkiewicz\u00f3w, ze swoimi czterema bra\u0107mi, dzia\u0142acz OSP zmar\u0142y w 1949 r.. Dw\u00f3ch najstarszych, Jan i Aleksander s\u0142u\u017cyli jeszcze trzy lata w wojsku carskim w Irkucku, a p\u00f3\u017aniej wst\u0105pili do armii genera\u0142a Hallera i wraz z ni\u0105 przez Morze P\u00f3\u0142nocne przedostali si\u0119 do Francji, a p\u00f3\u017aniej do Polski. Nast\u0119pny brat J\u00f3zef s\u0142u\u017cy\u0142 w piechocie, a najm\u0142odszy W\u0142adys\u0142aw Zarodkiewicz walczy\u0142 prawdopodobnie ramie w ramie w u\u0142anach razem z Tadeuszem Bojanowskim, a po wojnie z racji m\u0142odego wieku musia\u0142 dos\u0142u\u017cy\u0107 kilka miesi\u0119cy w Wojsku Polskim. Po powrocie do W\u0119\u017cewa wst\u0105pi\u0142 do OSP i kilka lat p\u00f3\u017aniej uko\u0144czy\u0142 kurs naczelnik\u00f3w OSP w Krasnem w 1930 roku. Jacek Kacprzak, kt\u00f3rego opowie\u015bci o s\u0142u\u017cbie w wojsku carskim w Armenii budzi\u0142y zachwyt i niedowierzanie, s\u0142u\u017cy\u0142 w jednostce mieszcz\u0105cej si\u0119 niedaleko legendarnej g\u00f3ry Ararat (obecnie w Turcji), na kt\u00f3rej mia\u0142a osi\u0105\u015b\u0107 arka Noego. Mieli\u015bmy wi\u0119c w\u0119\u017cewiaka a\u017c w Armenii! Oczywi\u015bcie w armii byli tak\u017ce przedstawiciele rodzin Ostrowskich, Szczyglak\u00f3w oraz Ot\u0142owskich. \u015amiem twierdzi\u0107, \u017ce w czasach podporz\u0105dkowanego Rosji Kr\u00f3lestwa Polskiego (tzw. Kongres\u00f3wki) z ka\u017cdej rodziny w W\u0119\u017cewie byli \u017co\u0142nierze w armii carskiej. Wielu z nich p\u00f3\u017aniej po powrocie do domu stanowi\u0142o trzon nowo powsta\u0142ej jednostki Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej \u017bbiki – W\u0119\u017cewo, kt\u00f3ra powsta\u0142a w 1921 roku. By\u0142 nawet taki wym\u00f3g, \u017ce cz\u0142onkiem tej OSP m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 tylko m\u0119\u017cczyzna po odbyciu s\u0142u\u017cby wojskowej. Trzeba podkre\u015bli\u0107, i\u017c Generalny Inspektor Armii Ochotniczej Genera\u0142 Broni J\u00f3zef Haller, na skutek przedstawienia delegacji Zwi\u0105zku Floria\u0144skiego, przychylaj\u0105c si\u0119 do wydanej przez Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny odezwy werbunkowej do stra\u017cy ogniowej, zezwoli\u0142 na tworzenie kompanii stra\u017cackich w Armii Ochotniczej. Na odzew ojczyzny zg\u0142osi\u0142o si\u0119 bardzo wielu stra\u017cak\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c z Przasnysza i okolic.<\/p>\n

Wojna polsko-bolszewcka rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 14 lutego 1919 r. W 1920 r., tu\u017c przed przybyciem armii bolszewickiej na nasze tereny, trwa\u0142a powszechna mobilizacja i przygotowania na przyj\u0119cie wroga. Oddzia\u0142y polskie cofaj\u0105ce si\u0119 przed armi\u0105 bolszewick\u0105 w stron\u0119 Ciechanowa i P\u0142ocka, by\u0142y o dziwo zdyscyplinowane i wycofywa\u0142y si\u0119 w pe\u0142nym zachowaniu sztuki wojennej, zadaj\u0105c straty goni\u0105cym ich czerwonoarmistom. Po przegranej przez nasze wojsko bitwie pod Ostro\u0142\u0119k\u0105 5.08.1920 r., mimo bohaterskiej postawy, armie bolszewickie opanowa\u0142y praktycznie ca\u0142e p\u00f3\u0142nocne Mazowsze, od Pu\u0142tuska do P\u0142ocka oraz M\u0142awy. Okres okupacji bolszewickiej na naszych terenach trwa\u0142 15 dni i to by\u0142 straszny czas, tak opowiadali mieszka\u0144cy wsi. W czasie odwrotu \u017co\u0142nierze polscy m\u00f3wili i ostrzegali o okrucie\u0144stwach Armii Czerwonej. Powszechne by\u0142o palenie dwor\u00f3w i grabienie bogatszych gospodarzy, z\u0142odziejstwo i okrucie\u0144stwo by\u0142o jej wizyt\u00f3wk\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci nie chcia\u0142a w to wierzy\u0107, przecie\u017c to armia robotniczo \u2013 ch\u0142opska nadci\u0105ga i jeszcze do tego przecie\u017c Rosjanie to kulturalny nar\u00f3d, znamy ich dobrze, sze\u015b\u0107 lat temu byli naszymi s\u0105siadami. Jednak, co bardziej ostro\u017cni pochowali swoje skarby, \u017cywno\u015b\u0107 i byd\u0142o w lesie i w wykopanych ziemiankach i skrytkach. Oczekiwano z wielkim zainteresowaniem tej armii ch\u0142opskiej i si\u0119 doczekano. Zaraz po przej\u015bciu frontu wszyscy zwr\u00f3cili uwag\u0119, i\u017c ta armia w niczym nie przypomina armii tak dobrze znanej w czasie caratu. Strach pad\u0142, gdy si\u0119 patrzy\u0142o na mongolskie rysy \u017co\u0142nierzy przypominaj\u0105cych bardziej hordy Czyngis – chana. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od grabie\u017cy i szukania \u017cywno\u015bci, nie mo\u017cna by\u0142o si\u0119 porozumie\u0107, gdy\u017c \u017co\u0142dactwo nie rozmawia\u0142o po rosyjsku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn z W\u0119\u017cewa s\u0142u\u017cy\u0142a w Armii Polskiej i nie mia\u0142 kto broni\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w od grabie\u017cy i bicia. Zauwa\u017cono, \u017ce wszyscy byli brudni, pijani, z morderczym zapa\u0142em. Trwa\u0142o to kr\u00f3tko, bo przyby\u0142 oficer i krzykn\u0105\u0142 co\u015b, czego nikt z Polak\u00f3w nie zrozumia\u0142, lecz wszyscy \u017co\u0142nierze zerwali si\u0119 i pojechali w stron\u0119 Ciechanowa. Nied\u0142ugo po tym do W\u0119\u017cewa przyby\u0142o dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn dobrze wygl\u0105daj\u0105cych, w \u0142adnych sk\u00f3rzanych kurtkach i l\u015bni\u0105cych butach, m\u00f3wi\u0105cych pi\u0119knie po polsku. Zacz\u0119li pi\u0119knie przemawia\u0107 o rewolucji i pi\u0119knej przysz\u0142o\u015bci w kraju rad. Zbyt du\u017co os\u00f3b ucierpia\u0142o od \u017co\u0142nierzy i pojawi\u0142y si\u0119 skargi na czerwonoarmist\u00f3w. Ten, kt\u00f3ry krzycza\u0142 najg\u0142o\u015bniej zosta\u0142 dotkliwie pobity, w jego obronie stan\u0119\u0142o dw\u00f3ch braci, kt\u00f3rzy nie byli mieszka\u0144cami W\u0119\u017cewa, ale prawdopodobnie polskimi \u017co\u0142nierzami w przebraniu, przedzieraj\u0105cymi si\u0119 do swojej jednostki. Wtedy to agenci bolszewiccy wyci\u0105gn\u0119li bro\u0144 i zabrano tych braci. Jednemu z nich kazano kopa\u0107 gr\u00f3b w lesie ko\u0142o Szwejk, a drugi mia\u0142 si\u0119 temu przygl\u0105da\u0107. Nast\u0119pnie morderca wykona\u0142 egzekucj\u0119, a drugi z braci musia\u0142 zakopa\u0107 zw\u0142oki. Po tym wydarzeniu \u015bwiadek tej zbrodni mia\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do wsi i wszystko opowiedzie\u0107, by da\u0107 \u015bwiadectwo, co si\u0119 dzieje z osobami, kt\u00f3rym si\u0119 nie podoba nowa w\u0142adza. Ludzie zamykali si\u0119 w domach i bali si\u0119 wychodzi\u0107 na dw\u00f3r. Gdzieniegdzie zacz\u0119\u0142y pali\u0107 si\u0119 gospodarstwa i gin\u0105\u0107 ludzie bez wie\u015bci. Zwyrodnialcy maj\u0105cy d\u0142ugi wskazywali, kto mo\u017ce si\u0119 przeciwstawi\u0107 w\u0142adzy bolszewickiej. I te osoby przepada\u0142y bez wie\u015bci a ich maj\u0105tek by\u0142 palony. Straszny to by\u0142 czas i nie dziwi nas p\u00f3\u017aniejsza postawa \u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych na naszych terenach wobec agent\u00f3w sowieckich i ich pomagier\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>Odwetowe, zwyci\u0119skie natarcie armii genera\u0142a Sikorskiego trwa\u0142o od 18 sierpnia w kierunku Ciechan\u00f3w-M\u0142awa-Przasnysz, a jego celem by\u0142o zdobycie tych miast. Po zwyci\u0119skiej bitwie polskich wojsk nad rzek\u0105 Wkr\u0105 18 sierpnia, prze\u0142amaniu frontu pod Nasielskiem oraz szybkim marszu na p\u00f3\u0142noc w stron\u0119 Ciechanowa i Przasnysza, nast\u0119pnym celem by\u0142o zdobycie Przasnysza. Po wielkim zaskoczeniu i kl\u0119sce bolszewik\u00f3w nad rzek\u0105 Wkr\u0105 ko\u0142o Nasielska, w ci\u0119\u017ckim po\u0142o\u017ceniu znalaz\u0142a si\u0119 4 Armia sowiecka, kt\u00f3ra by\u0142a nad doln\u0105 Wis\u0142\u0105. Michai\u0142 Tuchaczewski wyda\u0142 rozkaz koncentracji si\u0142 w dniu 20 sierpnia w rejonie Ciechan\u00f3w \u2013 Przasnysz\u2013 Mak\u00f3w Mazowiecki. W tym samym czasie, konkretnie 19 sierpnia, gen Sikorski wyda\u0142 rozkaz zaj\u0119cia Przasnysza. W rejon koncentracji wojska, w celu natarcia na Przasnysz, zosta\u0142 wys\u0142any Lidzki Pu\u0142k strzelc\u00f3w, (p\u00f3\u017aniej przemianowany na 76 pu\u0142k piechoty), b\u0119d\u0105cy odwodem Dywizji Ochotniczej. \u017bo\u0142nierze tego pu\u0142ku sk\u0142adali si\u0119 niemal\u017ce wy\u0142\u0105cznie z Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych na terenach dzisiejszej Bia\u0142orusi i Litwy, kt\u00f3rych los skierowa\u0142 do nas, by walczyli za nasz\u0105 wolno\u015b\u0107. Zadaniem pu\u0142ku by\u0142o przemieszczenie si\u0119 w rejon Krasnego i okolic i czekanie na dalsze rozkazy. Dow\u00f3dcy pu\u0142ku nie zdawali sobie sprawy, \u017ce teren ten jest opanowany przez strzelc\u00f3w armii bolszewickiej. Po wkroczeniu do naszej miejscowo\u015bci Armii Polskiej w dniu 20.08.1920 r. euforii nie by\u0142o ko\u0144ca, ludzie si\u0119 cieszyli i na kolanach witali z kwiatami naszych \u017co\u0142nierzy. Natychmiast ostrze\u017cono naszych \u017co\u0142nierzy o okopuj\u0105cych si\u0119 \u017co\u0142nierzach z czerwon\u0105 gwiazd\u0105 na polach mi\u0119dzy W\u0119\u017cewem a Krasnem.<\/p>\n

Wieczorem 20 sierpnia przyszed\u0142 rozkaz natarcia na bolszewik\u00f3w nast\u0119pnego dnia, tj. 21.08.1920 r. Rano, na polu mi\u0119dzy drog\u0105 z W\u0119\u017cewa do Krasnego a lasem, przed torami kolejki i drog\u0105 w \"\"<\/a>kierunku cmentarza, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 bitwa z bolszewikami b\u0119d\u0105ca pocz\u0105tkiem tzw. bitwy o Przasnysz. Z opowiada\u0144 naocznych \u015bwiadk\u00f3w wynika, \u017ce natarcie nast\u0105pi\u0142o bardzo szybko i zdecydowanie. M\u0142ode w\u00f3wczas osoby cywilne, \u015bwiadkowie tej bitwy na bagnety, opowiadali o niej swoim dzieciom i wnukom. Bolszewicy zostali pokonani i wyparci z Krasnego w kierunku Przasnysza. R\u00f3wnocze\u015bnie na Przasnysz, wzd\u0142u\u017c rz. W\u0119gierki, naciera\u0142 bez powodzenia 202 pu\u0142k piechoty. Lidzki pu\u0142k opanowa\u0142 po\u0142udniowo-zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 miasta i wylot szos z Przasnysza na M\u0142aw\u0119. Przeciwnik stawia\u0142 zaci\u0119ty op\u00f3r w centrum miasta i kontratakowa\u0142. Wieczorem, kosztem du\u017cych strat Polacy opanowali miasto. O rozstrzygni\u0119ciu bitwy zdecydowa\u0142o nadej\u015bcie czo\u0142owych oddzia\u0142\u00f3w 17 DP. Zaj\u0119cie Przasnysza przez Polak\u00f3w skomplikowa\u0142o i tak trudne po\u0142o\u017cenie 4 Armii sowieckiej.
\nCi, kt\u00f3rzy mogli i chcieli, poszli razem z wojskiem do Przasnysza. Zacz\u0119to wy\u0142apywa\u0107 agent\u00f3w i przekazywa\u0107 ich wojsku. Co ciekawe, nie dochodzi\u0142o do samos\u0105d\u00f3w i zemst na ludziach, kt\u00f3rzy z\u0142amali si\u0119 pod wp\u0142ywem agentury bolszewickiej. P\u00f3\u017aniej przekazywano ich, a tak\u017ce dezerter\u00f3w z obu armii, do policji. Po przej\u015bciu frontu \u017cycie wr\u00f3ci\u0142o do normy, wyczekiwano powrotu bliskich z wojny i pokoju, odbudowywano gospodarstwa. Walki w wojnie polsko-bolszewickiej zako\u0144czy\u0142y si\u0119 18 pa\u017adziernika 1920 r. a traktat pokojowy podpisano 18 marca 1921 r.<\/p>\n

Chwa\u0142a Poleg\u0142ym i Bohaterom!<\/strong><\/p>\n

Kwerenda i opracowanie: k.wyszkows@wp.pl<\/p>\n

Konsultacje: Kazimierz Koz\u0142owski, Bogdan Zarodkiewicz, Krzysztof B\u0142aszczak,  Jaros\u0142aw Szczyglak<\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n

    \n
  1. Archiwa Wojskowe: Sygnatura akt I.481.B.10048, Sygnatura akt I.481.B.8350, Sygnatura akt 20.12.1932.MN<\/li>\n
  2. Archiwum Pa\u0144stwowe w Warszawie<\/li>\n
  3. Archiwum Pa\u0144stwowe Miasta Sto\u0142ecznego Warszawy (Komenda Policji Pa\u0144stwowej) Rozkazy Komendanta Policji Pa\u0144stwowej Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego, 1928-1937<\/li>\n
  4.  Komenda Powiatowa Policji w Przasnyszu: Archiwum Akt Nowych 72\/548 sygn. 20 , 72\/548 sygn. 21, 72\/548 syg.23,72\/548 syg.18, 72\/548 syg.17<\/li>\n
  5. Archiwum Akt Nowych w Warszawie: Dziennik Korespondencyjny Komendy Powiatu Ciechan\u00f3w Gmina Zalesie<\/li>\n
  6. Archiwum w Pu\u0142tusku Policja Pa\u0144stwowa w Przasnyszu<\/li>\n
  7. Wikipedia<\/li>\n
  8.  www.wezewo.osp.org.pl\/<\/li>\n
  9. Wspomnienia: Stanis\u0142awa Wendy, Jadwigi Szczyglak, Kazimierza Koz\u0142owskiego<\/li>\n
  10. Biblioteka Narodowa : \u201e Przegl\u0105d Po\u017carniczy \u201ewydanie czerwiec \u2013 lipiec 1920 rok Nr 10-14<\/li>\n
  11. Pe\u0142ka Jerzy \u201eDzieje ochotniczego po\u017carnictwa w powiecie ciechanowskim\u201d(1882-2002)-Ciechan\u00f3w,2002<\/li>\n
  12. Biblioteka Narodowa : \u201e Przegl\u0105d Po\u017carniczy \u201ewydanie czerwiec 1927 rok Nr 45-46<\/li>\n
  13. Zdj\u0119cia i dokumenty ze zbior\u00f3w Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w W\u0119\u017cewie<\/li>\n<\/ol>\n

    Zapraszam wszystkich , kt\u00f3rzy chc\u0105 podzieli\u0107 si\u0119 swoimi informacjami, dokumentami oraz zdj\u0119ciami z okresu wojny polsko-bolszewickiej z lat 1919-1921 ( z naszego regionu ) o kontakt .<\/p>\n

    Z powa\u017caniem<\/p>\n

    Naczelnik OSP w W\u0119\u017cewie
    \nKrzysztof Wyszkowski
    \nk.wyszkows@wp.pl
    \nTel.506 601 076<\/p>\n

     <\/p>\n

    \"\"<\/a> \"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        PE\u0141NA WERSJA TEKSTU Dodatek – Edmund Szczyglak<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10202,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","footnotes":""},"categories":[12,22,132],"tags":[],"class_list":["post-10192","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-felieton","category-historyczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10192"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10192\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11350,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10192\/revisions\/11350"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}