{"id":12392,"date":"2022-09-03T16:08:05","date_gmt":"2022-09-03T14:08:05","guid":{"rendered":"https:\/\/osp.wezewo.info\/?p=12392"},"modified":"2022-09-03T16:50:17","modified_gmt":"2022-09-03T14:50:17","slug":"szkola-powszechna-w-wezewie-w-latach-1921-1939","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/osp.wezewo.info\/?p=12392","title":{"rendered":"\u201eSzko\u0142a Powszechna w W\u0119\u017cewie w latach 1921 \u2013 1939\u201d<\/strong>"},"content":{"rendered":"\n

(w ho\u0142dzie kierownikowi szko\u0142y Ludwikowi Milewskiemu)<\/h2>\n\n\n\n

Krzysztof Wyszkowski, Kazimierz Koz\u0142owski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po og\u0142oszeniu w 1918 r. niepodleg\u0142o\u015bci Polski i wprowadzeniu powszechnego nauczania elementarnego, utworzono tzw. obwody szkolne. Obowi\u0105zek szkolny i bezp\u0142atny dost\u0119p do szkolnictwa podstawowego zagwarantowany zosta\u0142 w Konstytucji z 17 marca 1921 r.. Organizacja szk\u00f3\u0142 spoczywa\u0142a na gminach, kt\u00f3re mia\u0142y obowi\u0105zek zapewni\u0107 na ten cel budynki. Zak\u0142adano, \u017ce uczniowie powinni mie\u0107 do najbli\u017cszej szko\u0142y nie dalej ni\u017c 3 km. Szko\u0142y powszechne mia\u0142y powstawa\u0107 w miejscowo\u015bciach, w kt\u00f3rych liczba dzieci z trzech kolejnych, nast\u0119puj\u0105cych po sobie rocznik\u00f3w wynosi\u0142a przynajmniej 40. Je\u015bli w danej miejscowo\u015bci brakowa\u0142o dzieci w odpowiednim wieku, plac\u00f3wk\u0119 edukacyjn\u0105 mo\u017cna by\u0142o zorganizowa\u0107 we wsp\u00f3\u0142pracy z inn\u0105 miejscowo\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W roku 1921 utworzono pierwsze klasy szk\u00f3\u0142 obwodowych. W gminie Zalesie (obecnie Krasne) utworzono je w W\u0119\u017cewie, W\u0119grzynowie, Krasi\u0144cu, Zalesiu, Mosakach, Krasnem \u2013 El\u017cbiecinie, Nowej Wsi, Milewie Bylicach. Obw\u00f3d Publicznej Szko\u0142y Powszechnej w W\u0119\u017cewie obejmowa\u0142 pocz\u0105tkowo miejscowo\u015bci W\u0119\u017cewo i August\u00f3w. Nie wiadomo, kt\u00f3ry dom w W\u0119\u017cewie \u2013 jako pierwszy – przyj\u0105\u0142 uczni\u00f3w i nauczyciela pod sw\u00f3j dach. Kr\u0105\u017c\u0105 opowie\u015bci, \u017ce dzieci pocz\u0105tkowo uczy\u0142y si\u0119 na \u015bwie\u017cym powietrzu lub \u2013 rotacyjnie – w domach u tzw. bogatszych gospodarzy (w wynajmowanych pomieszczeniach prywatnych, op\u0142acanych przez gmin\u0119 Zalesie), potem – od 1927 roku – w nowo wybudowanej remizie stra\u017cackiej, a nast\u0119pnie w nowym, drewnianym du\u017cym domu, wybudowanym przez Jana i Walentyn\u0119 Zarodkiewicz\u00f3w, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 na ko\u0144cu wsi, po prawej stronie drogi z W\u0119\u017cewa w stron\u0119 Krasnego. Dom ten, tzw. \u201e Amerykanin\u201d, zbudowano tu\u017c po I wojnie, lecz p\u00f3\u017aniej w\u0142a\u015bciciel otrzyma\u0142 spadek z Ameryki, kupi\u0142 mieszkanie w Ciechanowie i wyprowadzi\u0142 si\u0119 z W\u0119\u017cewa. Od tego spadku prawdopodobnie pochodzi\u0142a nazwa domu. W budynku tym mieszkali tak\u017ce kolejni op\u0142acani przez gmin\u0119 nauczyciele, kt\u00f3rzy niejednokrotnie byli tak\u017ce kierownikami szko\u0142y oraz wo\u017anymi. Oficjalnie o potrzeby szko\u0142y powszechnej mia\u0142 troszczy\u0107 si\u0119 samorz\u0105d gminy Zalesie w Krasnem, ale faktyczne koszty, takie jak dostarczanie opa\u0142u, remonty sali (przystosowanie jej dla nauki dzieci), meble, pomoce naukowe itp. niejednokrotnie spoczywa\u0142y na mieszka\u0144cach W\u0119\u017cewa.<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszym problemem by\u0142 kwaterunek dla nauczycieli. Najprawdopodobniej mieszkali oni w szkole, w bardzo skromnych warunkach. Skutkiem tego by\u0142a cz\u0119sta wymiana nauczycieli, kt\u00f3rzy szukali lepszych warunk\u00f3w lokalowych. Oto niekt\u00f3rzy z nich: Maria Wi\u015bniewska (uczy\u0142a w 1926 r.), Pan G\u0142adkowski (uczy\u0142 w latach 1932-1934), Szczepan W\u00f3jcik i Ludwik Milewski (uczyli w latach 1934-1939).<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej, po 1938 roku, powsta\u0142a szko\u0142a w Szwejkach. W Krasnem dzieci uczy\u0142y si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej, zaraz po I w wojnie w 1918 r.,w tzw. \u201eOchronce\u201d – sieroci\u0144cu pobudowanym przez ksi\u0119\u017cn\u0119 Ludwik\u0119 z Krasi\u0144skich Czartorysk\u0105, w kt\u00f3rym mog\u0142y uczy\u0107 si\u0119 te\u017c dzieci z W\u0119\u017cewa i pobliskich miejscowo\u015bci. Z artyku\u0142u ze strony http:\/\/www.kurpiankawwielkimswiecie.pl\/ pt. \u201eWyj\u0105tkowe kobiety regionu, kt\u00f3re podziwiam (XIX-XX) 1. Maria Ludwika Joanna J\u00f3zefa z Krasi\u0144skich Czartoryska\u201d <\/em>wynika, \u017ce\u201eochronka\u201d (sierociniec) znajdowa\u0142a si\u0119 tak\u017ce w W\u0119\u017cewie (cytat: \u201dWiemy te\u017c, \u017ce w W\u0119\u017cewie istnia\u0142 sierociniec prowadzony pod opiek\u0105 ksi\u0119\u017cnej. Uczniowie z sieroci\u0144ca w 1939 r. uczyli si\u0119 w siedmioklasowej Publicznej Szkole Powszechnej w Bogatem\u201d). <\/em>Nie znaleziono jednak potwierdzenia informacji o sieroci\u0144cu w W\u0119\u017cewie. Prawdopodobnie wynik\u0142a ona z faktu, \u017ce w 1927 r. ksi\u0119\u017cna kupi\u0142a w W\u0119\u017cewie swojemu wychowankowi 20-arow\u0105 dzia\u0142k\u0119 na siedlisko oraz ceg\u0142y i dach\u00f3wki na dom i chlew. Ksi\u0119\u017cna dba\u0142a o wychowank\u00f3w swojej \u201eOchronki\u201d, pomaga\u0142a ka\u017cdemu z nich zdoby\u0107 zaw\u00f3d oraz wspiera\u0142a materialnie wej\u015bcie w samodzielne doros\u0142e \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Za\u0142\u0105cznik nr 1<\/p>\n\n\n\n

Lista urodzonych w W\u0119\u017cewie uczni\u00f3w Szko\u0142y Powszechnej w W\u0119\u017cewie,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

kt\u00f3rzy w 1926 r. podpisali deklaracj\u0119 \u201eSzkolnictwo polskie w ho\u0142dzie narodowi ameryka\u0144skiemu na pami\u0105tk\u0119 150-lecia niepodleg\u0142o\u015bci Stan\u00f3w Zjednoczonych\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lp.<\/td>Nazwisko i Imi\u0119<\/td>Rok ur.<\/td>Nr aktu<\/td>Lp.<\/td>Nazwisko i Imi\u0119<\/td>Rok ur.<\/td>Nr aktu<\/td><\/tr>
1<\/td>Bartosiewicz Czes\u0142aw<\/td>1912<\/td>102<\/td>11<\/td>Kacprzak Stanis\u0142awa<\/td>1916<\/td>35<\/td><\/tr>
2<\/td>Bartosiewicz Genowefa<\/td>1918<\/td>23<\/td>12<\/td>Or\u0142owski Jan<\/td>1914<\/td>125<\/td><\/tr>
3<\/td>B\u0142aszczak Eugeniusz<\/td>1917<\/td>34<\/td>13<\/td>Piotrowska Adela*<\/td>1913<\/td>75<\/td><\/tr>
4<\/td>B\u0142aszczak Marianna<\/td>1917<\/td>19<\/td>14<\/td>Piotrowski Bronis\u0142aw<\/td>1915<\/td>32<\/td><\/tr>
5<\/td>B\u0142aszczak W\u0142odzimierz<\/td>1919<\/td>34<\/td>15<\/td>Rogalski Konstanty<\/td>1912<\/td>33<\/td><\/tr>
6<\/td>Go\u0142ota Franciszek<\/td>1914<\/td>9<\/td>16<\/td>Szczyglak Antoni<\/td>1916<\/td>64<\/td><\/tr>
7<\/td>Go\u0142ota Henryka<\/td>1912<\/td>39<\/td>17<\/td>Szczyglak Marian<\/td>1912<\/td>35<\/td><\/tr>
8<\/td>Grabowski Antoni<\/td>1913<\/td>78<\/td>18<\/td>Szczyglak Marian<\/td>1918<\/td>10<\/td><\/tr>
9<\/td>Grzeszczak Helena<\/td>1912<\/td>59<\/td>19<\/td>Zarodkiewicz Genowefa<\/td>1913<\/td>7<\/td><\/tr>
10<\/td>Grzeszczak J\u00f3zefa<\/td>1917<\/td>4<\/td>20<\/td>Zarodkiewicz Stanis\u0142aw<\/td>1914<\/td>48<\/td><\/tr>

<\/td>
<\/td>
<\/td>
<\/td>		21<\/td>Zieli\u0144ski Edmund<\/td>1916<\/td>58<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

*<\/strong>w akcie urodzenia zapisano dwa imiona: Marianna Adolfa<\/p>\n\n\n\n

Kwerenda i opracowanie: Kazimierz Koz\u0142owski<\/p>\n\n\n\n

Z Karty \u201eSzkolnictwo polskie w ho\u0142dzie narodowi ameryka\u0144skiemu na pami\u0105tk\u0119 150-lecia niepodleg\u0142o\u015bci Stan\u00f3w Zjednoczonych\u201d (p. za\u0142\u0105czone fotografie ) wiadomo, \u017ce w 1926 r. kierownikiem szko\u0142y by\u0142a Marja Wi\u015bniewska. Niestety, nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 sk\u0105d pochodzi\u0142a pani kierownik Wi\u015bniewska, poniewa\u017c znaleziono tylko kilka pa\u0144 o tym nazwisku, ale z imieniem Marjanna. Na ww. karcie znajduj\u0105 si\u0119 podpisy 46 uczni\u00f3w. W 1926 r. w wieku szkolnym by\u0142y dzieci urodzone w latach 1912 \u2013 1919. Jest prawdopodobne, \u017ce opr\u00f3cz uczni\u00f3w z W\u0119\u017cewa i Augustowa mogli by\u0107 r\u00f3wnie\u017c uczniowie z pobliskich \u017bbik\u00f3w i Kozina. Na podstawie wygl\u0105du podpis\u00f3w mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce z\u0142o\u017cyli je uczniowie umiej\u0105cy ju\u017c dobrze pisa\u0107, czyli z klas powy\u017cej pierwszej. Na podstawie danych na stronie internetowej Geneteka.Genealodzy.pl ustalono, \u017ce podpisanych uczni\u00f3w urodzonych w W\u0119\u017cewie by\u0142o co najmniej 21. List\u0119 tych uczni\u00f3w, z rokiem i numerami akt\u00f3w ich urodzenia przedstawiono w za\u0142\u0105czniku nr 1. Aktualnie nie znaleziono danych, w jakim stopniu obowi\u0105zek szkolny, mimo bezp\u0142atnego dost\u0119pu do szkolnictwa podstawowego, by\u0142 przestrzegany. Z kwerendy akt\u00f3w urodzenia w parafii Bogate wynika, \u017ce w latach 1912 \u2013 1919 w W\u0119\u017cewie urodzi\u0142o si\u0119 co najmniej 65 dzieci (liczba urodze\u0144 (3) w roku 1913 jest zani\u017cona z powodu niepe\u0142nego opracowania danych)<\/em>. Prawdopodobnie cz\u0119\u015b\u0107 z nich zmar\u0142a, a w 1926 r. cz\u0119\u015b\u0107 z nich zako\u0144czy\u0142a ju\u017c edukacj\u0119, cz\u0119\u015b\u0107 mog\u0142a zmieni\u0107 miejsce zamieszkania, cz\u0119\u015b\u0107 mog\u0142a by\u0107 nieobecna w czasie podpisywania Karty, ale prawdopodobnie cz\u0119\u015b\u0107 nie chodzi\u0142a do szko\u0142y, co potwierdza to fakt, \u017ce nawet po II wojnie \u015bwiatowej by\u0142y osoby w \u015brednim wieku nieumiej\u0105ce pisa\u0107 i czyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W spisie Bibliotek O\u015bwiatowych na 1.01.1930 roku, wydanym przez Ministerstwo Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego, widnieje zapis, \u017ce w Szkole Powszechnej w W\u0119\u017cewie znajduje si\u0119 biblioteka i posiada na wyposa\u017ceniu 449 tom\u00f3w ksi\u0105\u017cek. By\u0142 to oddzia\u0142 Czytelni Powiatowej w Ciechanowie, pod nazw\u0105 \u201eKsi\u0105\u017cnica\u201d, mieszcz\u0105cej si\u0119 na ul. Warszawskiej 16. W tym samym wpisie podano: \u201eW\u0119\u017cewo, Gmina Zalesie w Ciechanowskim (szkole wys\u0142ano komplety ruchome do 4 p)\u201d. Z<\/em> tej \u201eKsi\u0105\u017cnicy\u201d wynika, \u017ce chodzi\u0142o o 4 komplety p\u00f3\u0142ek lub inaczej rega\u0142\u00f3w do ksi\u0105\u017cek. Prawdopodobnie ju\u017c wtedy przygotowywano si\u0119 do stworzenia szko\u0142y 4 klasowej. Niestety, pierwszy budynek szkolno – biblioteczny (ten drewniany) nie przetrwa\u0142 do naszych czas\u00f3w. W ksi\u0105\u017cce pt: \u201eSzko\u0142y Rzeczypospolitej Polskiej w roku szkolnym 1930\/31\u201d, wydanej w 1932 r., znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c spis 9 szk\u00f3\u0142 z naszej gminy, kt\u00f3ry przedstawiono w za\u0142\u0105czniku nr 2. Szko\u0142a w W\u0119\u017cewie by\u0142a publiczna, koedukacyjna, jednoklasowa, mie\u015bci\u0142a si\u0119 w jednej sali o powierzchni 25 m2,<\/sup> mia\u0142a dwa komplety uczni\u00f3w (razem 64), dw\u00f3ch nauczycieli, jeden etatowy i jeden dochodz\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n

W przedwojennej naszej gminie biblioteki by\u0142y jeszcze w Krasnem i w dworku w \u017bbikach. Ze wzgl\u0119d\u00f3w lokalowych, do szko\u0142y 3-klasowej przeprowadzka nast\u0105pi\u0142a na prze\u0142omie lat 1932\/1933 do domu na tak zwanych Krzy\u017c\u00f3wkach, pod \u00f3wczesnym numerem 9, aktualnie 46 (jest to najstarszy murowany dom w W\u0119\u017cewie, nazywany \u201epod czerwon\u0105 blach\u0105\u201d (blacha stalowa pomalowana mini\u0105<\/em>)). Przed wojn\u0105 by\u0142 to dom pa\u0144stwa Szczyglak\u00f3w, a aktualnie – pa\u0144stwa Zarodkiewicz\u00f3w. Szko\u0142a ta istnia\u0142a do rozpocz\u0119cia II wojny \u015bwiatowej w 1939 r. .Wchodzi\u0142o si\u0119 do niej od szczytu budynku i mie\u015bci\u0142y si\u0119 tam dwa pomieszczenia do nauki.<\/p>\n\n\n\n

Przez wszystkie lata istnienia szko\u0142y w naszej miejscowo\u015bci najwi\u0119kszym pragnieniem nauczycieli, uczni\u00f3w i ich rodzic\u00f3w by\u0142o mie\u0107 w\u0142asny budynek, a nie – tak jak m\u00f3wili \u00f3wcze\u015bnie mieszka\u0144cy – \u201esiedzie\u0107 na komornym<\/em>\u201d. Okazja nadarzy\u0142a si\u0119 w drugiej po\u0142owie lat 30. XX wieku, po powstaniu szko\u0142y 4 klasowej. Na wniosek mieszka\u0144c\u00f3w, zaapelowano do w\u0142adz gminnych by dopomog\u0142y przy budowie szko\u0142y, poniewa\u017c w okolicznych miejscowo\u015bciach naszej gminy ju\u017c zacz\u0119to budow\u0119 szk\u00f3\u0142, tj. w Milewie \u2013 Szwejkach, w Krasi\u0144cu (w 1938 roku ko\u0144czono ju\u017c drugi etap zmierzaj\u0105cy do szko\u0142y 7-klasowej), w W\u0119grzynowie i rozbudowano szko\u0142\u0119 w Zalesiu. \u00d3wczesny w\u00f3jt gminy Zalesie w Krasnem Wilhelm Baprawski, w bardzo trudnych warunkach, przy ci\u0105g\u0142ym braku pieni\u0119dzy, wykazywa\u0142 si\u0119 wielkim kunsztem organizacyjnym i spo\u0142ecznym. Prawdopodobnie za jego namow\u0105 ksi\u0119\u017cna Ludwika z Krasi\u0144skich Czartoryska zgodzi\u0142a si\u0119 sfinansowa\u0107 w cz\u0119\u015bci budow\u0119 szko\u0142y wraz z sieroci\u0144cem w W\u0119\u017cewie. Wed\u0142ug relacji pana Stanis\u0142awa Wendy odby\u0142o si\u0119 to w ten spos\u00f3b, \u017ce ksi\u0119\u017cna, nie chc\u0105c by W\u0119\u017cewie i okolicach odbywa\u0142y si\u0119 polowania, zap\u0142aci\u0142a ch\u0142opom pieni\u0105dze z g\u00f3ry za kilka lat i za te pieni\u0105dze zosta\u0142 wykupiony od Pa\u0144stwa B\u0142aszczak\u00f3w grunt pod budow\u0119 (p\u00f3\u017aniej nazwany placem szkolnym) oraz cz\u0119\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w budowlanych. Szko\u0142a mia\u0142a powsta\u0107 mi\u0119dzy W\u0119\u017cewem a \u017bbikami, by dzieci z kilku folwark\u00f3w w \u017bbikach mia\u0142y bli\u017cej. Budow\u0119 zacz\u0119to w 1938 roku, a jej zako\u0144czenie planowano na lata 1940-1941. Prawdopodobnie w szkole mia\u0142 te\u017c mie\u015bci\u0107 si\u0119 sierociniec.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Szko\u0142a podstawowa w Milewie Szwejkach (foto Wikipedia) <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Szko\u0142a w W\u0119\u017cewie mia\u0142a by\u0107 pobudowana wed\u0142ug takiego samego planu (projektu) co szko\u0142a w Milewie Szwejkach. We wrze\u015bniu 1939 roku budynek szko\u0142y, murowany z kamienia i ceg\u0142y, by\u0142 praktycznie wzniesiony, na placu budowy le\u017ca\u0142a gotowa do postawienia wi\u0119\u017aba dachowa. Niestety, okupant niemiecki rozkaza\u0142 rozebra\u0107 budynek a budulec przeznaczy\u0107 na budow\u0119 chlewni w \u017bbikach Starkach, co tak uczyniono. Z opowie\u015bci pana Stanis\u0142awa Wendy wiadomo, \u017ce w tym czasie, w niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach, w nocy wi\u0119\u017aba dachowa w wi\u0119kszo\u015bci znikn\u0119\u0142a z placu budowy. By\u0142a zakupiona i zrobiona z drewna, kt\u00f3re kupili mieszka\u0144cy W\u0119\u017cewa, wi\u0119c nie mog\u0142a wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce Niemc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Po wkroczeniu Niemc\u00f3w we wrze\u015bniu 1939 r. istniej\u0105c\u0105 szko\u0142\u0119 oczywi\u015bcie zamkni\u0119to, a w pa\u017adzierniku w\u0142adze okupacyjne og\u0142osi\u0142y, \u017ceby nauczyciele zg\u0142osili si\u0119 do rejestracji, bo b\u0119d\u0105 otworzone szko\u0142y. Oczywi\u015bcie, kierownik szko\u0142y – pan Ludwik Milewski zg\u0142osi\u0142 si\u0119 wraz z nauczycielem Szczepanem W\u00f3jcikiem do punktu rejestracyjnego w urz\u0119dzie gminy w Krasnem. Po rejestracji zostali oni aresztowani. Szczepan W\u00f3jcik prze\u017cy\u0142 dwa obozy koncentracyjne, a po wojnie osiedli\u0142 si\u0119 niedaleko \u0141odzi i cz\u0119sto odwiedza\u0142 W\u0119\u017cewo oraz swoich by\u0142ych uczni\u00f3w, oraz dom (aktualnie Pa\u0144stwa Stefana i Teresy B\u0142aszczak\u00f3w, w kt\u00f3rym przez ca\u0142\u0105 wojn\u0119 czeka\u0142a na niego jego \u017cona.<\/p>\n\n\n\n

Kierownik Publicznej Szko\u0142y Powszechnej w W\u0119\u017cewie Pan Ludwik Milewski po aresztowaniu przebywa\u0142 kr\u00f3tko w wi\u0119zieniu gestapo w Ciechanowie wraz z 34 nauczycielami z powiatu ciechanowskiego. W grudniu 1939 roku zostali oni rozstrzelani w pierwszej egzekucji, jak\u0105 wykonano na wi\u0119\u017aniach niemieckiego obozu Soldau w Dzia\u0142dowie. O \u015bwicie zabrano wi\u0119\u017ani\u00f3w z cel i przewieziono samochodami ci\u0119\u017carowymi do lasu pod wsi\u0105 Komorniki ko\u0142o Dzia\u0142dowa na egzekucj\u0119, kt\u00f3r\u0105 tak opisa\u0142 naoczny \u015bwiadek i uczestnik, niejaki Thews: \u201eBardzo wczesnym rankiem, pewnego dnia za\u0142adowali nas uzbrojonych w karabiny i amunicj\u0119, do ci\u0119\u017car\u00f3wki. Stan\u0119li\u015bmy w lesie pod Komornikami. Za nami przyjecha\u0142a druga ci\u0119\u017car\u00f3wka, z kt\u00f3rej wysiad\u0142o 36 (34) os\u00f3b, zostali rozstrzelani. Po wykonaniu wyroku, jeden z Niemc\u00f3w podszed\u0142 do Roberta (<\/em>Roberta Ma\u0142\u0142ka (1909-1939), nauczyciela ze szko\u0142y w Kurkach, organizatora ruchu m\u0142odzie\u017cowego w Zwi\u0105zku Mazur\u00f3w), kopn\u0105\u0142 go butem i zauwa\u017cy\u0142, \u017ce Robert \u017cyje, wi\u0119c przy\u0142o\u017cy\u0142 mu luf\u0119 rewolweru do jego skroni i Roberta dobi\u0142\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

W tej samej egzekucji, tak jak Ludwik Milewski, zostali zamordowani Alojzy Milewski \u2013 kierownik szko\u0142y w W\u0119grzynowie i Janusz Ko\u0142odziejski \u2013 kierownik szko\u0142y w Krasi\u0144cu. Tadeusz Smyka \u2013 przedwojenny kierownik szko\u0142y w Krasnem prze\u017cy\u0142 obozy koncentracyjne i niewol\u0119, wr\u00f3ci\u0142 w 1946 roku i zosta\u0142 kierownikiem szko\u0142y w Krasi\u0144cu. Taki los spotka\u0142 nauczycieli z gminy Zalesie w Krasnem, kt\u00f3rzy zaufali niemieckim okupantom.<\/p>\n\n\n\n

Pan Ludwik Milewski, kt\u00f3ry pochodzi\u0142 z pobliskiej miejscowo\u015bci Rukle, by\u0142 ostatnim kierownikiem Szko\u0142y Powszechnej w W\u0119\u017cewie. Mieszka\u0142 na stancji w W\u0119\u017cewie, u tzw. Amerykanina, w du\u017cym drewnianym domu, kt\u00f3ry sta\u0142 jeszcze na pocz\u0105tku XXI wieku. W domu tym mie\u015bci\u0142a si\u0119 do 1934 r. tak\u017ce szko\u0142a i biblioteka. Jako jedyny we wsi posiada\u0142 rower, kt\u00f3rym lubi\u0142 je\u017adzi\u0107 ku uciesze dzieci, nierzadko uczy\u0142 ich tej szlachetnej umiej\u0119tno\u015bci przy mi\u0142ej aprobacie rodzic\u00f3w. Jednak rodzice uczni\u00f3w i mieszka\u0144cy W\u0119\u017cewa woleli zbiera\u0107 si\u0119 w szkole lub jak by\u0142a pogoda przed szko\u0142\u0105 i s\u0142ucha\u0107 audycji radiowych. W jedynym radioodbiorniku w naszej miejscowo\u015bci w niedzielne popo\u0142udnia s\u0142uchano muzyki Chopina i innych wielkich kompozytor\u00f3w. Pan Ludwik by\u0142 tak\u017ce organizatorem Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Wiejskiej \u201eWici\u201d w naszej wsi. To stowarzyszenie pobudowa\u0142o w 1934 r. figurk\u0119 Matki Bo\u017cej na Krzy\u017c\u00f3wkach. M\u0142odzie\u017c i starsi garn\u0119li si\u0119 do niego, bo by\u0142 dla nich autorytetem. Za wszechstronn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 otrzyma\u0142 od Premiera Najja\u015bniejszej Rzeczypospolitej Srebrny Krzy\u017c Zas\u0142ugi, co potwierdza poni\u017cej cytowane Zarz\u0105dzenie nr 678 og\u0142oszone w Monitorze Polskim z dnia 17 grudnia 1938 roku.<\/p>\n\n\n\n

\u201eNa podstawie art. 5 ustawy z dnia 23 czerwca 1923 r. (Dz.U.R.P. Nr 62 poz. 458) nadaj\u0119 Srebrny Krzy\u017c Zas\u0142ugi po raz pierwszy za zas\u0142ugi na polu pracy spo\u0142ecznej Ludwikowi Milewskiemu, nauczycielowi Szko\u0142y Powszechnej w W\u0119\u017cewie powiatu ciechanowskiego.<\/p>\n\n\n\n

Prezes Rady Ministr\u00f3w S\u0142awoj Sk\u0142adkowski<\/em><\/p>\n\n\n\n

Warszawa, dnia 13 grudnia 1938 r.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe<\/strong><\/p>\n\n\n\n