{"id":12559,"date":"2023-02-24T18:38:45","date_gmt":"2023-02-24T17:38:45","guid":{"rendered":"https:\/\/osp.wezewo.info\/?p=12559"},"modified":"2023-03-09T16:49:43","modified_gmt":"2023-03-09T15:49:43","slug":"wywiad-z-mgr-inz-kazimierzem-kozlowskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/osp.wezewo.info\/?p=12559","title":{"rendered":"Wywiad z mgr in\u017c. Kazimierzem Koz\u0142owskim"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>
\n

Kazimierz Koz\u0142owski urodzi\u0142 si\u0119 w styczniu 1944r. w W\u0119\u017cewie. W roku 1957 uko\u0144czy\u0142 Szko\u0142\u0119 Podstawow\u0105 w W\u0119\u017cewie-\u017bbikach, w roku 1962 \u2013 Technikum Mechaniczne w Kra\u015bniku Fabrycznym, a w 1968 – 5\u00bd-letnie studia na Wydziale Chemicznym Politechniki \u0141\u00f3dzkiej, specjalno\u015b\u0107 \u2013 in\u017cynieria chemiczna. Ponad 50 lat pracowa\u0142 w Instytucie Nawoz\u00f3w Sztucznych w Pu\u0142awach (aktualnie Sie\u0107 Badawcza \u0141ukasiewicz Instytut Nowych Syntez Chemicznych), w tym 39 lat na stanowisku g\u0142\u00f3wnego specjalisty.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Przez 29 lat by\u0142 kierownikiem zespo\u0142u badawczego do spraw kwasu azotowego, a przez 14 lat pracowa\u0142 w zespole zajmuj\u0105cym si\u0119 ekstrakcj\u0105 surowc\u00f3w ro\u015blinnych ditlenkiem w\u0119gla w stanie nadkrytycznym. Jest tw\u00f3rc\u0105 lub wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 45 patent\u00f3w oraz g\u0142\u00f3wnym tw\u00f3rc\u0105 4 wdro\u017conych technologii produkcji kwasu azotowego (Gora\u017cde w Bo\u015bni, NanYa na Tajwanie, Tarn\u00f3w, K\u0119dzierzyn). Od 2018r. jest na emeryturze. Ma \u017con\u0119 Jolant\u0119, c\u00f3rk\u0119 Ann\u0119, syn\u00f3w Mariusza i Adriana, trzy wnuczki i dw\u00f3ch wnuk\u00f3w. Jest sympatykiem OSP w W\u0119\u017cewie, od 2017r. pomaga w redagowaniu i przeprowadza korekt\u0119 niekt\u00f3rych artyku\u0142\u00f3w publikowanych na stronie internetowej tej stra\u017cy, jest autorem wielu artyku\u0142\u00f3w, mi\u0119dzy innymi \u201eO W\u0119\u017cewie w latach 50. XX w.\u201d i \u201eO W\u0119\u017cewie oko\u0142o 200 lat temu (1808-1825)\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201eDzie\u0144 dobry Panie Kazimierzu\u201d- tak od sze\u015bciu lat zaczynam do Pana listy drog\u0105 mailow\u0105, konsultuj\u0105c z Panem praktycznie ka\u017cdy artyku\u0142 ukazuj\u0105cy si\u0119 na stronie https:\/\/osp.wezewo.info\/ (a wcze\u015bniej na http:\/\/www.wezewo.osp.org.pl\/). Napisa\u0142 Pan wiele artyku\u0142\u00f3w na naszej stronie internetowej. Niekt\u00f3re z nich ukaza\u0142y si\u0119 przedrukowane, np.: w \u201eRoczniku Przasnyskim\u201d i pi\u015bmie bran\u017cowym dla stra\u017cak\u00f3w pt: \u201eStra\u017cak\u201d. Jest Pan wsp\u00f3\u0142autorem ksi\u0105\u017cki pt. \u201dOchotnicza Stra\u017c Po\u017carna w W\u0119\u017cewie 1921-2021\u201d. Prosz\u0119 powiedzie\u0107, co dla Pana znaczy ta praca?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zaskoczy\u0142 mnie Pan tym pytaniem, bo nigdy nad tym nie zastanawia\u0142em si\u0119 i w pierwszej chwili nie mia\u0142em odpowiedzi. Po namy\u015ble, odpowiem tak: ta praca jest bezinteresown\u0105, naturaln\u0105 pomoc\u0105 w tworzeniu dobrego wizerunku w\u0119\u017cewskiej stra\u017cy po\u017carnej, w\u0119\u017cewiak\u00f3w i W\u0119\u017cewa, a wykonuj\u0119 j\u0105 dlatego, \u017ce czuj\u0119 si\u0119 w\u0119\u017cewiakiem i lubi\u0119 pomaga\u0107. Wizerunek we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie jest jednym z istotnych warunk\u00f3w bytu firm, organizacji, a nawet pojedynczych os\u00f3b.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Niekt\u00f3rym Czytelnikom tej odpowiedzi mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 dziwne, \u017ce nie mieszkaj\u0105c na sta\u0142e w W\u0119\u017cewie ponad 65 lat, mo\u017cna czu\u0107 si\u0119 w\u0119\u017cewiakiem. Jestem przyk\u0142adem tego, \u017ce mo\u017cna. Moje odczucia nie s\u0105 jakie\u015b wyj\u0105tkowe, czy szczeg\u00f3lne. Niedawno znalaz\u0142em w Internecie wspomnienia z dzieci\u0144stwa Pani Barbary Serwi\u0144skiej-Bark, mieszkaj\u0105cej od wielu lat w Szwajcarii, kt\u00f3ra o miejscu zamieszkania Jej dziadk\u00f3w napisa\u0142a tak: <\/em>\u201e<\/strong>To miejsce do dzi\u015b wywo\u0142uje poczucie szczeg\u00f3lnego rodzaju t\u0119sknoty, kt\u00f3rej nic nie jest w stanie zaspokoi\u0107.\u201d<\/strong><\/em> Ja mog\u0119 to samo powiedzie\u0107 o W\u0119\u017cewie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Panie Kazimierzu, mo\u017ce zacznijmy od pocz\u0105tku, prosz\u0119 opowiedzie\u0107 o swoim dzieci\u0144stwie, m\u0142odo\u015bci i kolejnych etapach nauki. Co Pan zapami\u0119ta\u0142 – szczeg\u00f3lnie oczami mieszka\u0144ca W\u0119\u017cewa – z wczesnych lat 50 XX wieku? Czy ci\u0119\u017cko by\u0142o si\u0119 wyprowadzi\u0107 od znanych miejsc i kontynuowa\u0107 nauk\u0119 w wielkim \u015bwiecie? Traktowa\u0142 Pan szko\u0142\u0119 z internatem jako szans\u0119, czy nakaz rodzic\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pytanie jest dosy\u0107 kr\u00f3tkie, ale z kr\u00f3tk\u0105 odpowiedzi\u0105 b\u0119d\u0119 mia\u0142 trudno\u015bci. Jest tyle przer\u00f3\u017cnych w\u0105tk\u00f3w, \u017ce nie wiem, o kt\u00f3rych opowiedzie\u0107, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 interesuj\u0105ce dla Pana i dla Czytelnik\u00f3w. Spr\u00f3buj\u0119 wi\u0119c metod\u0105 na \u201echybi\u0142- trafi\u0142\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli mam zacz\u0105\u0107 od pocz\u0105tku, to najpierw opowiem, sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119li Koz\u0142owscy w W\u0119\u017cewie i od czego pochodzi to nazwisko. Moi przodkowie ze strony Taty, od co najmniej 250 lat, wywodz\u0105 si\u0119 z Janowa (aktualnie w powiecie nidzickim), a nazwisko \u2013 jestem przekonany, \u017ce pochodzi od niedalekiej od Janowa (ok. 26 km) miejscowo\u015bci Koz\u0142owo w powiecie dzia\u0142dowskim. Najstarsi zidentyfikowani przeze mnie przodkowie ze strony Mamy (Jankowscy, Pajewscy) wywodz\u0105 si\u0119 z Jankowa i Pajewa ko\u0142o Makowa Mazowieckiego). M\u00f3j Tata, maj\u0105c niespe\u0142na 9 lat, na pocz\u0105tku I wojny \u015bwiatowej, straci\u0142 w Janowie rodzic\u00f3w i razem z grup\u0105 innych sierot trafi\u0142 do tzw. ochronki i szko\u0142y za\u0142o\u017conej przez ksi\u0119\u017cn\u0105 Ludwik\u0119 Krasi\u0144sk\u0105 Czartorysk\u0105 w Krasnem. Mama, b\u0119d\u0105ca c\u00f3rk\u0105 kowala pracuj\u0105cego w maj\u0105tku Czartoryskich, chodzi\u0142a do tej samej szko\u0142y i by\u0142a w tej samej klasie, co Tata i tak zacz\u0119\u0142a si\u0119 Ich znajomo\u015b\u0107. Moi Rodzice osiedlili si\u0119 w W\u0119\u017cewie w 1928 r. dzi\u0119ki ksi\u0119\u017cnej, kt\u00f3ra kupi\u0142a Im tu dzia\u0142k\u0119 oraz ceg\u0142y i dach\u00f3wki na budow\u0119 domu i budynku gospodarczego. Ja jestem najm\u0142odszy z pi\u0119ciorga urodzonych tu Koz\u0142owskich.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pierwszy etap mojej nauki (1950-1957), to szko\u0142a podstawowa w \u017bbikach, za wyj\u0105tkiem klasy V w Krasnem. Z tego okresu pozosta\u0142o mi w pami\u0119ci wiele wspomnie\u0144, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 opisa\u0142em w artykule pt. \u201eO W\u0119\u017cewie w latach 50. XX wieku\u201d,a kt\u00f3ry zamie\u015bci\u0142 Pan na stronie internetowej OSP. Nie b\u0119d\u0119 wi\u0119c ich teraz powtarza\u0142. Dobrze pami\u0119tam wielu koleg\u00f3w i kole\u017canek ze szko\u0142y oraz starszych ode mnie mieszka\u0144c\u00f3w W\u0119\u017cewa. Moi najlepsi koledzy z tego okresu to Kazimierz Sucho\u0142biak i Czes\u0142aw Zarodkiewicz (przyrodni brat Adolfa i Benedykta Boruckich). Najwi\u0119ksze zapami\u0119tane, negatywne wra\u017cenia wywar\u0142y na mnie zgony: mojej Babci i starszego brata Jerzego, ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy stracili \u017cycie w pobliskim lesie na skutek wybuchu poniemieckiej bomby lub pocisku, Pana Edwarda Cienkowskiego, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w domu na skutek pora\u017cenia piorunem oraz wielki po\u017car w gospodarstwie Franciszka Szczyglaka. Pozytywne wspomnienia, to k\u0105piele w stawie Pa\u0144stwa Wend\u00f3w i przer\u00f3\u017cne zabawy z kolegami. Do mi\u0142ych wspomnie\u0144 zaliczam tak\u017ce smaki wielu potraw, kt\u00f3re przygotowywa\u0142a Mama, m.in. \u015bwie\u017cego chleba razowego (z cukrem i ze \u015bmietan\u0105) pieczonego w murowanym piecu, kt\u00f3ry mie\u015bci\u0142 si\u0119 w sieni, pieczonej szynki w tym piecu, sma\u017conego mi\u0119sa zalewanego smalcem w s\u0142ojach, odsma\u017canych ciemnych klusek ziemniaczanych, oraz kaszanki, salcesonu i tzw. sad\u0142a. Tym smakom nic nie dor\u00f3wna.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/a>
Szko\u0142a Powszechna Stopnia Podstawowego W\u0119\u017cewo-\u017bbiki rok szkolny 1956\/57<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Technikum w Kra\u015bniku klasa 3 -1959-1960.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Drugi etap mojej edukacji (1957-1962), to Technikum Mechaniczne w Kra\u015bniku Fabrycznym w woj. lubelskim. To, \u017ce tam trafi\u0142em zawdzi\u0119czam mojej Siostrze Zofii i Szwagrowi Tadeuszowi Sucho\u0142biakowi, kt\u00f3rzy tam si\u0119 osiedlili. Jestem Im bardzo wdzi\u0119czny. To Oni nam\u00f3wili Rodzic\u00f3w, \u017ceby mnie \u201ewys\u0142ali\u201d do tej szko\u0142y, deklaruj\u0105c swoj\u0105 opiek\u0119 nade mn\u0105. Pierwszy wyjazd do Kra\u015bnika na egzaminy i drugi, w ko\u0144cu sierpnia, do szko\u0142y by\u0142y trudnym rozstaniem. P\u0142aka\u0142em ja, p\u0142aka\u0142a Mama a Tata mia\u0142 \u201eblokad\u0119\u201d gard\u0142a. Kolejne wyjazdy po \u015bwi\u0119tach i wakacjach nie budzi\u0142y ju\u017c tak wielkich emocji. Do tej pory nie wiem, dlaczego trafi\u0142em, ju\u017c od I klasy, na specjalizacj\u0119 obr\u00f3bka cieplna metali (g\u0142\u00f3wnie: hartowanie, odpuszczanie, naw\u0119glanie i azotowanie, stali oraz odlewanie \u017celiwa i stop\u00f3w metali kolorowych), bo by\u0142a druga specjalizacja – obr\u00f3bka skrawaniem (ci\u0119cie, toczenie, frezowanie, struganie, szlifowanie, polerowanie). Nie by\u0142o specjalizacji obr\u00f3bki plastycznej (kucie, walcowanie, przeci\u0105ganie, wyt\u0142aczanie, ryflowanie), ale tego te\u017c nas troch\u0119 uczono. Technikum mie\u015bci\u0142o si\u0119 na terenie Kra\u015bnickiej Fabryki \u0141o\u017cysk Tocznych, a niekt\u00f3rych przedmiot\u00f3w zawodowych uczyli nas in\u017cynierowie z fabryki, kt\u00f3rzy pokazywali nam produkcj\u0119 \u0142o\u017cysk, laboratorium i kontrol\u0119 jako\u015bci tych wyrob\u00f3w. Warsztaty technikum oraz Zasadnicza Szko\u0142a Metalowa mie\u015bci\u0142y si\u0119 tu\u017c obok fabryki, a internat w mie\u015bcie oddalonym od fabryki oko\u0142o 2 km. Przez ca\u0142y okres nauki (5 klas) mieszka\u0142em w internacie, ale bardzo blisko mieszkania rodziny Siostry. To by\u0142y czasy, kiedy by\u0142y niedostatki prawie wszystkiego. Wy\u017cywienie w internacie by\u0142o kiepskie, margaryna, marmolada i s\u0142one \u015bledzie zbyt cz\u0119sto \u201ego\u015bci\u0142y\u201d w naszej sto\u0142\u00f3wce, ale na szcz\u0119\u015bcie do\u017cywia\u0142a mnie Siostra. W internacie by\u0142 rygor prawie dok\u0142adnie taki, jak w koszarach wojskowych, wszystko wed\u0142ug regulaminu, z zakazem wychodzenia w\u0142\u0105cznie. Szcz\u0119\u015bciem w \u201enieszcz\u0119\u015bciu\u201d byli fajni koledzy, z trzema z nich utrzymuj\u0119 kontakt telefoniczny do tej pory, od czasu do czasu spotykamy si\u0119 razem przy r\u00f3\u017cnych okazjach. Technikum uko\u0144czy\u0142em bez problem\u00f3w, z nagrod\u0105 – ksi\u0105\u017ck\u0105 pt. \u201ePoradnik Mechanika\u201d, kt\u00f3r\u0105 mam do tej pory i nawet od czasu do czasu do niej zagl\u0105da\u0142em. Dodam jeszcze, \u017ce z 44 uczni\u00f3w w I klasie, matur\u0119 zda\u0142o tylko 12.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Trzeci etap mojej edukacji (1962-1968), to studia na Wydziale Chemicznym Politechniki \u0141\u00f3dzkiej<\/strong>. Zapewne Pan, jak i wielu Czytelnik\u00f3w tej odpowiedzi, zdziwi si\u0119, \u017ce jako technik mechanik znalaz\u0142em si\u0119 na kierunku chemicznym. To zawdzi\u0119czam dyrektorowi technikum Panu Feliksowi Kopciowi. Ko\u0144cz\u0105c technikum wcale nie my\u015bla\u0142em powa\u017cnie o studiach, bo wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce nie mam szans dosta\u0107 si\u0119 na nie. Trzeba by\u0142o przecie\u017c zda\u0107 egzaminy: pisemny i ustny z matematyki i fizyki oraz pisemny z rosyjskiego i uzyska\u0107 okre\u015blon\u0105 liczb\u0119 punkt\u00f3w (kandydatom pochodz\u0105cym z tzw. rodzin robotniczo-ch\u0142opskich przyznawano dodatkowe punkty, ale nie wiem, jak du\u017c\u0105 \u201ewag\u0119\u201d mia\u0142y one w sumie uzyskanych punkt\u00f3w). W technikum te przedmioty nie by\u0142y na zbyt wysokim poziomie, bo uczono nas g\u0142\u00f3wnie \u201ezawodu\u201d. Dyrektor technikum w\u0142a\u015bciwie nakaza\u0142 mnie i jeszcze dw\u00f3m kolegom, \u017ceby zrobi\u0107 badania lekarskie i wype\u0142ni\u0107 formularz odpowiedniego zg\u0142oszenia. Nie maj\u0105c \u015bmia\u0142o\u015bci odm\u00f3wienia dyrektorowi, wype\u0142ni\u0142em ten formularz, ale w spos\u00f3b nieodpowiedzialny, tak dla \u017cartu. W rubryce \u201eUczelnia\u201d wpisa\u0142em Politechnika \u0141\u00f3dzka, bo nigdy nie by\u0142em w \u0141odzi, a w rubryce \u201eWydzia\u0142\u201d \u2013 Chemiczny, bo o chemii praktycznie nie mia\u0142em \u017cadnego poj\u0119cia. W technikum mieli\u015bmy przedmiot \u201eChemia\u201d, a w\u0142a\u015bciwie to by\u0142y opowiadania o chemii, tylko p\u00f3\u0142 roku o nieorganicznej i p\u00f3\u0142 roku \u2013 o organicznej. Dyrektor zdziwi\u0142 si\u0119 mojemu wyborowi, ale \u2013 na moje szcz\u0119\u015bcie – nie domaga\u0142 si\u0119 uzasadnienia i wys\u0142a\u0142 dokumenty na politechnik\u0119. Po rozdaniu \u015bwiadectw wr\u00f3ci\u0142em do Rodzic\u00f3w i poinformowa\u0142em Ich o swoim \u201ewyczynie\u201d. Tata skomentowa\u0142 go kr\u00f3tko: \u201eNo to pr\u00f3buj, jak si\u0119 dostaniesz, to pomo\u017cemy. Chcemy, \u017ceby\u015b uczy\u0142 si\u0119 dalej.\u201d B\u0119d\u0105c w W\u0119\u017cewie otrzyma\u0142em zaproszenie na egzaminy z dosy\u0107 dok\u0142adn\u0105 instrukcj\u0105: gdzie i kiedy si\u0119 zg\u0142osi\u0107, jak dojecha\u0107, gdzie zamieszka\u0107, jakie i kiedy b\u0119d\u0105 egzaminy. Pojecha\u0142em, zdawa\u0142em \u2013 a\u017c dziwne \u2013 bez wi\u0119kszych trudno\u015bci, ale na wynik trzeba by\u0142o czeka\u0107 oko\u0142o 2 tygodni. Listonosz (Pan Roman Lasota) przyni\u00f3s\u0142 zawiadomienie z wpisem \u201ePrzyj\u0119ty\u201d i instrukcj\u0105 odno\u015bnie przydzia\u0142u miejsca w akademiku, terminu rozpocz\u0119cia studi\u00f3w i programu na I semestr. Takich szcz\u0119\u015bciarzy jak ja by\u0142o 210, w tym tylko oko\u0142o 20 % dziewcz\u0105t. Podzielono nas na 7 grup po 30 os\u00f3b, ja trafi\u0142em do grupy bez dziewcz\u0105t. Studia w tamtym okresie by\u0142y 5 i \u00bd- letnie, zaj\u0119cia 6 dni w tygodniu, chyba zawsze ponad 40 godzin tygodniowo, a w I semestrze by\u0142y tzw. praktyki robotnicze (5 dni w tygodniu) i tzw. powt\u00f3rzenia z matematyki i fizyki z zakresu szko\u0142y \u015bredniej (1 dzie\u0144 w tygodniu). Moja grupa trafi\u0142a do Fabryki Barwnik\u00f3w \u201eBoruta\u201d w Zgierzu, gdzie doje\u017cd\u017cali\u015bmy tramwajem i gdzie po raz pierwszy w \u017cyciu zetkn\u0105\u0142em si\u0119 z prawdziw\u0105 chemi\u0105, co spowodowa\u0142o moje przera\u017cenie. Na pocz\u0105tku praktyki mieli\u015bmy zapozna\u0107 si\u0119 z instrukcj\u0105 bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy w fabryce oraz opisem technologii produkcji barwnik\u00f3w azowych. Opis tej technologii by\u0142 dla mnie taki, jakby by\u0142 napisany w obcym, nieznanym<\/em> mi j\u0119zyku. Jakie\u015b dziwne nazwy i wzory zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych, jakie\u015b dziwne okre\u015blenia operacji i proces\u00f3w, z kt\u00f3rymi zetkn\u0105\u0142em si\u0119 po raz pierwszy. Dla koleg\u00f3w po technikach chemicznych nie by\u0142y one jakie\u015b zadziwiaj\u0105ce, dla tych po liceach – jako tako zrozumia\u0142e, a dla mnie \u2013 ca\u0142kowicie abstrakcyjne. W czasie tej praktyki wykonywali\u015bmy praktycznie tylko prace porz\u0105dkowe i przygl\u0105dali\u015bmy si\u0119, co robi obs\u0142uga instalacji produkcyjnych. Niew\u0105tpliw\u0105 zalet\u0105 tej praktyki by\u0142o darmowe mleko, jako dodatek za \u201eprac\u0119\u201d w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Od czasu do czasu odwiedza\u0142 nas opiekun z politechniki, \u017ceby dowiedzie\u0107 si\u0119, czy nie mamy jakich\u015b problem\u00f3w. Tzw. powt\u00f3rzenia na uczelni wykaza\u0142y moj\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 z matematyki, nie potrafi\u0142em udowadnia\u0107 twierdze\u0144 i wyprowadza\u0107 wzor\u00f3w, bo nas tego nie uczono. Koledzy po liceach byli w tym zdecydowanie lepsi. Odwrotnie by\u0142o z fizyk\u0105, mnie nie sprawia\u0142o trudno\u015bci rozwi\u0105zywanie zada\u0144, a by\u0142ym licealistom tak, mimo tego, \u017ce lepiej znali teori\u0119. I semestr uda\u0142o si\u0119 jednak zaliczy\u0107 oko\u0142o 180 osobom i liczb\u0119 grup zmniejszono do 6. W nast\u0119pnych semestrach \u201ewykrusza\u0142o\u201d si\u0119 stopniowo coraz wi\u0119cej student\u00f3w. Po III roku grupy si\u0119 \u201erozsypa\u0142y\u201d i powsta\u0142y specjalizacje.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Od II semestru zaj\u0119cia obejmowa\u0142y wyk\u0142ady, \u0107wiczenia i laboratoria. Tylko na niekt\u00f3rych wyk\u0142adach obecno\u015b\u0107 nie by\u0142a obowi\u0105zkowa. Od II do VIII semestru w\u0142\u0105cznie by\u0142o tzw. studium wojskowe. Polega\u0142o to na tym, \u017ce przydzielono nam na sta\u0142e umundurowanie letnie i zimowe i jeden dzie\u0144 w tygodniu szkolono na \u017co\u0142nierzy (np. musztra, taktyka, budowa i obs\u0142uga karabin\u00f3w, armat i innego sprz\u0119tu, budowa i pos\u0142ugiwanie si\u0119 maskami przeciwgazowymi, strzelanie), ze specjalno\u015bci\u0105 artyleria przeciwlotnicza (inne wydzia\u0142y mia\u0142y inne specjalizacje). Po II i IV roku mieli\u015bmy w wakacje jednomiesi\u0119czne obozy w jednostkach wojskowych (w Siedlcach i w Warcis\u0142awiu). Pod koniec oboz\u00f3w by\u0142y egzaminy, kt\u00f3re chyba wszyscy zdawali, bo nie pami\u0119tam, \u017ceby kto\u015b mia\u0142 jakie\u015b poprawki. Po drugim obozie nadawano nam stopie\u0144 kaprala podchor\u0105\u017cego. W czasie, gdy z ch\u0142opc\u00f3w usi\u0142owano zrobi\u0107 \u017co\u0142nierzy, dziewcz\u0119ta by\u0142y szkolone na sanitariuszki medyczne. Po uko\u0144czonych studiach, wojsko nie dawa\u0142o nam spokoju, dostali\u015bmy przydzia\u0142 do jednostek wojskowych (ja do Staw\u00f3w ko\u0142o D\u0119blina) i co jaki\u015b \u201ewyrywali\u201d nas z pracy, przewa\u017cnie na 3 \u2013 4 tygodnie, na szkolenia. Po kilku takich szkoleniach i obozach w Wicku ko\u0142o Ustki \u201edos\u0142u\u017cy\u0142em si\u0119\u201d stopnia podporucznika i funkcji dow\u00f3dcy plutonu artylerii przeciwlotniczej. Ku chwale Ojczyzny! (to by\u0142a formu\u0142ka, kt\u00f3r\u0105 wypowiada\u0142o si\u0119 po awansach).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Po III i po V roku, w wakacje, by\u0142y jednomiesi\u0119czne praktyki. Pierwsz\u0105 z nich (w\u0142a\u015bciwie atrakcyjn\u0105 wycieczk\u0119, a nie praktyk\u0119) odby\u0142em w fabryce Leuna Werke w Merseburgu (w by\u0142ym NRD) a drug\u0105 w Zak\u0142adach Chemicznych \u201eZachem\u201d w Bydgoszczy na wydziale heliofor\u00f3w (wybielaczy optycznych, g\u0142\u00f3wnie do proszk\u00f3w do prania).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Po III roku studi\u00f3w wybiera\u0142o si\u0119 specjalizacj\u0119. Na naszym wydziale by\u0142y takie specjalistyczne technologie: tworzywa sztuczne, papiernictwo, barwniki, garbarstwo, kauczuk i guma oraz in\u017cynieria chemiczna. Ja wybra\u0142em, tym razem ju\u017c \u015bwiadomie, in\u017cynieri\u0119 chemiczn\u0105 w katedrze kierowanej przez Prof. Mieczys\u0142awa Serwi\u0144skiego. To by\u0142a prawie \u201eucieczka\u201d od prawdziwej chemii, kt\u00f3ra \u2013 jako technikowi mechanikowi \u2013 nie bardzo mi odpowiada\u0142a. In\u017cynieria chemiczna jest to nauka o operacjach jednostkowych stosowanych w przemy\u015ble chemicznym, ale nie tylko. Do operacji tych zalicza si\u0119 mi\u0119dzy innymi: przep\u0142yw p\u0142yn\u00f3w (gaz\u00f3w, cieczy, zawiesin), wymian\u0119 ciep\u0142a, destylacj\u0119, rektyfikacj\u0119, absorpcj\u0119, desorpcj\u0119, mieszanie, granulacj\u0119, suszenie, krystalizacj\u0119, fluidyzacj\u0119, filtrowanie, przesiewanie. Nie wiem dok\u0142adnie dlaczego teraz w \u017cargonie technicznym operacje te nazywa si\u0119 powszechnie procesami (s\u0142owo \u201eproces\u201d odnosi si\u0119 raczej do przemian chemicznych, takich jak utlenianie, redukcja, synteza, rozk\u0142ad, sulfonowanie, nitrowanie itd.)? Prawdopodobnie, jest to skutek przyswojenia nazwy angielskiej. Zalet\u0105 wybranej przeze mnie specjalizacji jest jej uniwersalno\u015b\u0107, bo wymienione operacje maj\u0105 zastosowanie w technologiach produkcji r\u00f3\u017cnych wyrob\u00f3w chemicznych, co stwarza mo\u017cliwo\u015bci pracy w r\u00f3\u017cnych zak\u0142adach chemicznych, a umiej\u0119tno\u015b\u0107 projektowania operacji jednostkowych stwarza dodatkowo mo\u017cliwo\u015bci pracy w biurach projekt\u00f3w i instytutach zwi\u0105zanych z przemys\u0142em chemicznym. Od pocz\u0105tku IV roku do ko\u0144ca studi\u00f3w by\u0142em stypendyst\u0105 Zak\u0142ad\u00f3w Azotowych \u201ePu\u0142awy\u201d. Po IV roku by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru tematu pracy magisterskiej (z zestawu przygotowanego przez profesor\u00f3w i asystent\u00f3w od in\u017cynierii chemicznej i aparatury chemicznej). Ja wybra\u0142em temat \u201eWp\u0142yw parametr\u00f3w geometrycznych mieszalnika na efekt procesu mieszania\u201d i jako opiekuna dr in\u017c. Andrzeja Tyczkowskiego. Aparatur\u0119 do bada\u0144 trzeba by\u0142o zbudowa\u0107 samemu, korzystaj\u0105c tylko z dora\u017anej pomocy technika-laboranta w obr\u00f3bce element\u00f3w metalowych (ci\u0119cie, spawanie, toczenie, wiercenie itp.). Dodam jeszcze, \u017ce przez ca\u0142y okres studi\u00f3w wszystkie obliczenia wykonywali\u015bmy za pomoc\u0105 suwak\u00f3w logarytmicznych, o kalkulatorach nikt wtedy nie s\u0142ysza\u0142. Teraz m\u0142ode pokolenia pewnie nie wiedz\u0105, co za \u201einstrument\u201d ten suwak, ale \u017ceby nie wyd\u0142u\u017ca\u0107 odpowiedzi odsy\u0142am ciekawskich do Internetu. Du\u017c\u0105 zalet\u0105 Politechniki \u0141\u00f3dzkiej by\u0142o to, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 akademik\u00f3w, sto\u0142\u00f3wk\u0119 i studium wojskowe zlokalizowano bardzo blisko uczelni i nie trzeba by\u0142o traci\u0107 czasu i pieni\u0119dzy na przejazdy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Mimo pocz\u0105tkowych trudno\u015bci z matematyk\u0105 (chemia okaza\u0142a si\u0119 nie taka straszna), uda\u0142o mi si\u0119 \u201eprzej\u015b\u0107\u201d przez studia bez powtarzania \u017cadnego egzaminu i w ten oto spos\u00f3b zosta\u0142em pierwszym w\u0119\u017cewiakiem, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 studia i pierwszym chemikiem z W\u0119\u017cewa. Politechnika \u2013 bez mojej wiedzy \u2013 wys\u0142a\u0142a moj\u0105 prac\u0119 magistersk\u0105 na og\u00f3lnopolski konkurs, organizowany przez Ministerstwo Przemys\u0142u Chemicznego i Stowarzyszenie In\u017cynier\u00f3w i Technik\u00f3w Przemys\u0142u Chemicznego, na najlepsz\u0105 prac\u0119 magistersk\u0105 w dziedzinie chemii w roku 1968. By\u0142em zaskoczony, kiedy otrzyma\u0142em zawiadomienie, \u017ce moja praca uzyska\u0142a III miejsce, i zaproszenie do ministerstwa w Warszawie na uroczysto\u015b\u0107 wr\u0119czenia nagr\u00f3d. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce opr\u00f3cz dyplomu dosta\u0142em r\u00f3wnie\u017c nagrod\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 w wysoko\u015bci 2 tys. z\u0142, kt\u00f3ra wtedy by\u0142a r\u00f3wnowa\u017cna oko\u0142o p\u00f3\u0142torej pocz\u0105tkowej pensji w instytucie. Dodam jeszcze, \u017ce liczby 210 przyj\u0119tych na \u201em\u00f3j\u201d rok student\u00f3w, studia uko\u0144czy\u0142o tylko oko\u0142o 1\/3. Taka by\u0142a wtedy sprawno\u015b\u0107 nauczania.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Po okresie intensywnej nauki przyszed\u0142 czas na prac\u0119 w instytucie w Pu\u0142awach. Z informacji o Panu, jakie posiadam, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce pracowa\u0142 Pan bardzo intensywnie. Najwi\u0119ksze wra\u017cenie zrobi\u0142a na mnie liczba patent\u00f3w. Prosz\u0119 powiedzie\u0107,<\/strong> co to za patenty, czy maj\u0105 praktyczne zastosowanie i z jakiego jest Pan najbardziej zadowolony i dumny?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mimo tego, \u017ce by\u0142em stypendyst\u0105 pu\u0142awskich \u201eAzot\u00f3w\u201d, to nie pracowa\u0142em w tych zak\u0142adach, bo proponowana mi praca zmianowa na stanowisku sterowniczego instalacji amoniaku nie odpowiada\u0142a mi i nie chcia\u0142em jej podj\u0105\u0107 (nie lubi\u0119 pracowa\u0107 w nocy). Zak\u0142ady przekaza\u0142y mnie bez \u017cadnych konsekwencji do przenoszonego w\u00f3wczas z Tarnowa do Pu\u0142aw Instytutu Nawoz\u00f3w Sztucznych (aktualnie jest to Sie\u0107 Badawcza \u0141ukasiewicz \u2013 Instytut Nowych Syntez Chemicznych), kt\u00f3ry jest zlokalizowany na terenie Zak\u0142ad\u00f3w Azotowych \u201ePu\u0142awy\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Budynek G\u0142\u00f3wny INS<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nieco ponad 50 lat przepracowa\u0142em w tym instytucie. W tym czasie \u201edorobi\u0142em si\u0119\u201d 45 patent\u00f3w. W wi\u0119kszo\u015bci z nich jestem pomys\u0142odawc\u0105, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 (bo samemu niewiele mo\u017cna zdzia\u0142a\u0107) i autorem opis\u00f3w. Oko\u0142o po\u0142owy z nich dotyczy technologii kwasu azotowego, jeden technologii produkcji melaminy a pozosta\u0142e – ekstrakcji surowc\u00f3w ro\u015blinnych nadkrytycznym ditlenkiem w\u0119gla (sposoby otrzymywania ekstrakt\u00f3w, ich przerobu i zastosowa\u0144). Istoty tych patent\u00f3w s\u0105 r\u00f3\u017cne, g\u0142\u00f3wnie sposoby prowadzenia r\u00f3\u017cnych operacji lub proces\u00f3w, aparatury, sk\u0142adu chemicznego katalizator\u00f3w, a nawet w\u00f3dek gatunkowych z dodatkiem ekstrakt\u00f3w chmielowych. Kilka patent\u00f3w dotycz\u0105cych ekstrakcji uzyskiwa\u0142o r\u00f3\u017cne medale (z\u0142ote, srebrne, br\u0105zowe) i wyr\u00f3\u017cnienia na mi\u0119dzynarodowych gie\u0142dach wynalazk\u00f3w w Moskwie, Tajpej, Zagrzebiu, Jenie oraz w Hiszpanii, Belgii i na Cyprze.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Praktyczne zastosowanie znalaz\u0142o chyba tylko oko\u0142o 10 patent\u00f3w (z tych 45), co \u2013 jak uwa\u017cam \u2013 jest dobrym wynikiem. Zg\u0142aszanie patent\u00f3w ma na celu nie tylko ich zastosowanie, ale r\u00f3wnie\u017c: blokowanie konkurencji, tworzenie wizerunku pracodawcy i tworzenie w\u0142asnego wizerunku. Patenty pracownicze s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 pracodawcy i on jest ich dysponentem. Tw\u00f3rcy maj\u0105 prawo tylko do wynagrodzenia i do umieszczania ich nazwisk w dokumentach zwi\u0105zanych z patentem (oferty, publikacje, umowy, sprawozdania itp.). Zastosowanie patentu jest na og\u00f3\u0142 przedsi\u0119wzi\u0119ciem skomplikowanym i trudnym, szczeg\u00f3lnie w zak\u0142adach o produkcji wielko tona\u017cowej (np. nawozy), bo zwykle wi\u0105\u017ce si\u0119 z du\u017cymi nak\u0142adami finansowymi, du\u017cym ryzykiem, konieczno\u015bci\u0105 zaanga\u017cowania wielu firm (biur projekt\u00f3w, wykonawc\u00f3w, nadzorc\u00f3w bran\u017cowych) oraz zatrudnienia i\/lub szkolenia pracownik\u00f3w obs\u0142ugi, przerwami pracy instalacji powoduj\u0105cymi du\u017ce straty. Na domiar z\u0142ego, zawsze znajd\u0105 si\u0119 zazdro\u015bnicy i oponenci, kt\u00f3rzy torpeduj\u0105 zastosowanie wynalazku. Naj\u0142atwiejsze, ale i najbardziej ryzykowne jest zastosowanie nowych, niesprawdzonych patent\u00f3w przy realizacji nowej inwestycji.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksze zadowolenie mam z tych dokona\u0144, kt\u00f3re zosta\u0142y wdro\u017cone i aktualnie pracuj\u0105. Na pierwszym miejscu wymieni\u0119 nie pojedynczy patent a instalacj\u0119 kwasu azotowego 5\/15 bar, 700 t HNO<\/em>3<\/em><\/sub>\/d w Zak\u0142adach Azotowych w Tarnowie (aktualnie Grupa<\/em> Azoty S.A.), zbudowan\u0105 na bazie projektu procesowego (ang. basic engineering), kt\u00f3rego jestem g\u0142\u00f3wnym tw\u00f3rc\u0105. Projekt procesowy zosta\u0142 sprzedany zak\u0142adom w ramach tzw. umowy wdro\u017ceniowej. W projekcie tym wykorzystali\u015bmy kilka w\u0142asnych patent\u00f3w, jako elementy tzw. \u201eknow how\u201d(wiedzie\u0107 jak). Instalacja ta pracuje od 1994 roku i jest jedyn\u0105 w \u015bwiecie, w kt\u00f3rej kolumna absorpcyjna tlenk\u00f3w azotu, w kt\u00f3rej powstaje kwas azotowy o st\u0119\u017ceniu 54 \u2013 56 % wag., pracuje pod ci\u015bnieniem 15 bar\u00f3w (w innych instalacjach maksymalnie 13 bar\u00f3w), ze sprawno\u015bci\u0105 absorpcji min. 99,8%. Jako ciekawostk\u0119 dodam, \u017ce jest to najwi\u0119kszy i najdro\u017cszy aparat w tej instalacji, o wysoko\u015bci 54 m (tyle, co 20-kondygnacyjny budynek) i \u015brednicy 4,5 m, w ca\u0142o\u015bci wykonany z drogiej stali kwasoodpornej . Dzi\u0119ki tak wysokiej sprawno\u015bci absorpcji kolumny, gazy resztkowe, kt\u00f3re s\u0105 emitowane do atmosfery, zawieraj\u0105 poni\u017cej 0,02 % obj\u0119to\u015bciowych toksycznych tlenk\u00f3w azotu, na co zezwalaj\u0105 przepisy (prawo). W innych instalacjach kwasu azotowego konieczna by\u0142a katalityczna redukcja tlenk\u00f3w azotu, z kt\u00f3r\u0105 zwi\u0105zane by\u0142o zastosowanie dodatkowych aparat\u00f3w, specjalnego katalizatora i ci\u0105g\u0142e dozowanie amoniaku. Dodam, \u017ce obliczenia tej kolumny wykonali\u015bmy przy pomocy opracowanego przeze mnie, skomplikowanego programu komputerowego. M\u00f3j wsp\u00f3\u0142pracownik przeprogramowa\u0142 go na nowszy j\u0119zyk, udoskonali\u0142 i w tej wersji jest wykorzystywany do tej pory, co te\u017c uwa\u017cam za wa\u017cne dokonanie. Elementy tego programu (obliczanie entalpii mieszanin gaz\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w procesie produkcji, wody i roztwor\u00f3w kwasu azotowego, utleniania tlenku azotu (NO) do ditlenku (NO<\/em>2<\/em><\/sub>) i jego dimeryzacji do N<\/em>2<\/em><\/sub>O<\/em>4<\/em><\/sub>)) stanowi\u0142y dla mojego wsp\u00f3\u0142pracownika baz\u0119 do opracowania programu do bilansowania (krok po kroku) wszystkich aparat\u00f3w w ci\u0105gu technologicznym w instalacji kwasu azotowego, jego pracy doktorskiej i jeden z element\u00f3w habilitacji. Jak poda\u0142em na pocz\u0105tku tej odpowiedzi, instalacj\u0119 t\u0119 projektowali\u015bmy na zdolno\u015b\u0107 produkcyjn\u0105 700 t\/dob\u0119, maksymalnie 770 t\/d, w przeliczeniu na 100 % kwas azotowy, ale jeszcze z rezerw\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci aparat\u00f3w. Dzi\u0119ki temu, \u017ce aparaty projektowali\u015bmy z zapasem, to po niewielkich modyfikacjach i usuni\u0119ciu tzw. w\u0105skich garde\u0142, aktualnie maksymalna zdolno\u015b\u0107 produkcyjna tej instalacji wynosi 1050 t HNO<\/em>3<\/em><\/sub>\/d (jest o 36 % wi\u0119ksza), co pozwoli\u0142o na obni\u017cenie jednostkowych koszt\u00f3w produkcji. Dodam, \u017ce obj\u0119to\u015b\u0107 tego kwasu, wyprodukowanego w czasie 1 doby wynosi prawie 1500 m<\/em>3<\/em><\/sup> i mo\u017cna by by\u0142o wype\u0142ni\u0107 nim np. basen o wymiarach 50 x 20 m do wysoko\u015bci 1,5 m, albo 3 mln znanych powszechnie, szczeg\u00f3lnie osobom doros\u0142ym, butelek p\u00f3\u0142litrowych. Taka to jest skala produkcji. Koszty budowy tej instalacji w tamtych latach wynios\u0142y nieco ponad 220 mln z\u0142, a teraz \u2013 szacuj\u0119, \u017ce – kosztowa\u0142aby ona w granicach 400 \u2013 500 mln z\u0142. Dotychczasowe i aktualne zyski zak\u0142ad\u00f3w z jej pracy nie s\u0105 mi znane, bo stanowi\u0105 tajemnic\u0119 zak\u0142ad\u00f3w, ale \u2013 jestem przekonany \u2013 \u017ce s\u0105 du\u017ce.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Instalacja Kwasu Azotowego w Tarnowie<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na drugim miejscu wymieni\u0119 patent \u201eKatalizator warstwowy do utleniania amoniaku\u201d, kt\u00f3rego jestem pomys\u0142odawc\u0105, (wsp\u00f3\u0142autorami jest jeszcze kilka os\u00f3b), zastosowany we wszystkich instalacjach kwasu azotowego w Polsce (w Pu\u0142awach, Tanowie, K\u0119dzierzynie i W\u0142oc\u0142awku), wed\u0142ug moich dyspozycji, na podstawie moich bada\u0144, w specjalnej instalacji \u00bc-technicznej, zbudowanej wed\u0142ug mojego projetu. We wdro\u017ceniu tego katalizatora bardzo du\u017c\u0105 rol\u0119 odegra\u0142a Mennica Pa\u0144stwowa w Warszawie, kt\u00f3ra sfinansowa\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144, uruchomi\u0142a produkcj\u0119 tego katalizatora oraz odzysk metali szlachetnych (platyny, palladu, z\u0142ota i rodu) z zu\u017cytego katalizatora. Istota tego patentu polega\u0142a na zast\u0105pieniu dolnej cz\u0119\u015bci dotychczas stosowanego katalizatora, tj. siatek platynowo-rodowych, siatkami ze stop\u00f3w palladu, kt\u00f3re – opr\u00f3cz nieznanych dotychczas w\u0142asno\u015bci katalitycznych – mia\u0142y zdolno\u015b\u0107 wychwytywania platyny i rodu, ulatuj\u0105cych z le\u017c\u0105cych nad nimi siatek. Zastosowanie tego patentu, w ramach tzw. um\u00f3w wdro\u017ceniowych instytutu z poszczeg\u00f3lnymi zak\u0142adami, by\u0142o trudnym, ale bardzo efektywnym przedsi\u0119wzi\u0119ciem.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na trzecim miejscu wymieni\u0119 r\u00f3wnie\u017c patent, wed\u0142ug mojego pomys\u0142u, zastosowany w dw\u00f3ch instalacjach melaminy w Pu\u0142awach. W instalacjach tych by\u0142, mi\u0119dzy innymi, problem samoczynnego, systematycznego zmniejszania si\u0119 ich zdolno\u015bci produkcyjnej na skutek tego, \u017ce w aparatach rozk\u0142adowych mocznika ubywa\u0142o piasku, na kt\u00f3rym w warstwie fluidalnej, w atmosferze amoniaku, zachodzi\u0142 rozk\u0142ad mocznika. Nie by\u0142o \u017cadnych mo\u017cliwo\u015bci uzupe\u0142niania ubytk\u00f3w piasku w czasie pracy instalacji, trzeba by\u0142o j\u0105 wy\u0142\u0105czy\u0107. Wpad\u0142em na bardzo prosty pomys\u0142, \u017ceby uzupe\u0142nia\u0107 ubytki piasku na takiej zasadzie, jak przelewanie cieczy mi\u0119dzy dwoma zbiornikami umieszczonymi jeden nad drugim, lub przesypywanie materia\u0142u ziarnistego w klepsydrze do odmierzania czasu. \u017beby szybko\u015b\u0107 przesypywania piasku by\u0142a odpowiednio ma\u0142a, nie zak\u0142\u00f3ca\u0142a procesu rozk\u0142adu mocznika i mog\u0142a by\u0107 sterowana, do\u015bwiadczalnie dobra\u0142em odpowiedni\u0105 wielko\u015b\u0107 i kszta\u0142t zbiornika oraz dysz\u0119 i zaw\u00f3r kulowy. \u017beby piasek nie zawiesza\u0142 si\u0119 w zbiorniku dobra\u0142em odpowiedni k\u0105t sto\u017ckowego dna i wspomaganie zsypu piasku gazowym amoniakiem. Pomys\u0142 si\u0119 spodoba\u0142 partnerom z zak\u0142ad\u00f3w, zosta\u0142 szybko zastosowany, przyni\u00f3s\u0142 du\u017ce efekty. Patent ten zosta\u0142 zg\u0142oszony w zak\u0142adach, bo taka by\u0142a pro\u015bba partner\u00f3w, i to zapewnia\u0142o szybkie jego wdro\u017cenie. Efekty wynika\u0142y ze stabilno\u015bci wielko\u015bci produkcji melaminy i wyd\u0142u\u017cenia okresu pracy instalacji mi\u0119dzy kolejnymi remontami. To by\u0142 najprostszy, a bardzo efektywny patent.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zadowolony jestem r\u00f3wnie\u017c z wdro\u017conego w ko\u0144cu 2019 r. w pu\u0142awskich \u201eAzotach\u201d wysokoefektywnego projektu racjonalizatorskiego, dotycz\u0105cego odzysku energii w instalacjach kwasu azotowego oraz z wykorzystywanej dotychczas w instytucie (ju\u017c 23 lata), zaprojektowanej przeze mnie, instalacji do bada\u0144 utleniania amoniaku i redukcji tlenk\u00f3w azotu. W rzeczywisto\u015bci jest to uniwersalna (mo\u017ce pracowa\u0107 pod dowolnym ci\u015bnieniem poni\u017cej 10 bar\u00f3w) mini wytw\u00f3rnia kwasu azotowego, ca\u0142kowicie zautomatyzowana, niewymagaj\u0105ca ci\u0105g\u0142ego nadzoru, mog\u0105ca wytwarza\u0107 do 2 t HNO<\/em>3<\/em><\/sub>\/d. W instalacji tej ja i m\u00f3j nast\u0119pca wykonali\u015bmy wiele bada\u0144 nie tylko w\u0142asnych, ale r\u00f3wnie\u017c dla kilku firm zagranicznych.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z Pana prac\u0105 by\u0142y zwi\u0105zane s\u0142u\u017cbowe wyjazdy zagraniczne, prosz\u0119 opowiedzie\u0107 jak\u0105\u015b anegdot\u0119 z podr\u00f3\u017cy zagranicznej, a najlepiej kilka?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W czasie mojej pracy mia\u0142em dosy\u0107 du\u017co wyjazd\u00f3w zagranicznych zwi\u0105zanych z zaznajamianiem si\u0119 z instalacjami kwasu azotowego, cz\u0142onkostwem w grupie roboczej d.s. zmniejszania emisji tlenk\u00f3w azotu w ramach Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej,<\/em> akwizycj\u0105, konferencjami i oddelegowaniem do pracy. By\u0142em w 19 krajach europejskich (w niekt\u00f3rych po kilka razy), w Uzbekistanie (Taszkient, Czyrczyk) i na Tajwanie (Tajpej) w Azji, w Johannesburgu, Sasolburgu, Secundzie, Moddernfountain, Durbanie i Sun City w Republice Po\u0142udniowej Afryki oraz w New Port w stanie Rhode Island, Bostonie w stanie Massachusetts i w Incline Willage nad jeziorem Tahoe w stanie Nevada w Stanach Zjednoczonych (pi\u0119kne, du\u017ce jezioro, jedno z najg\u0142\u0119bszych, o maksymalnej g\u0142\u0119boko\u015bci 501 m, po\u0142o\u017cone na wysoko\u015bci prawie 1900 m).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119d\u00f3w zawodowych, ale nie tylko, najwa\u017cniejsze by\u0142y wyjazdy na Tajwan, do RPA i Bo\u015bni.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na Tajwanie by\u0142em 3 tygodnie w Tajpej, w firmie Nan Ya Plastic Corporation, w zwi\u0105zku z uzgodnieniami dotycz\u0105cymi projektowania instalacji kwasu azotowego i adypinowego dla tej firmy. Razem ze mn\u0105 byli dwaj przedstawiciele d.s. kwasu adypinowego z Instytutu Chemii Przemys\u0142owej w Warszawie, trzech projektant\u00f3w z Biura Projekt\u00f3w i Realizacji Inwestycji \u201eProsynchem\u201d w Gliwicach oraz t\u0142umaczka z Centrali Handlu Zagranicznego \u201eImpexmetal\u201d w Warszawie. Ja by\u0142em przedstawicielem naszego instytutu, jako firmy opracowuj\u0105cej projekt procesowy instalacji kwasu azotowego, a projektanci z Prosynchemu – jako potencjalni wykonawcy projektu technicznego obu instalacji. Wszystkie dni robocze by\u0142y dla nas dniami egzaminu, Chi\u0144czycy pytali o wszystko, co im przysz\u0142o do g\u0142owy i skrupulatnie notowali. Pracowali\u015bmy po 10 godzin dziennie z p\u00f3\u0142godzinn\u0105 przerw\u0105 obiadow\u0105. Obiady dla nas i dla Chi\u0144czyk\u00f3w by\u0142y dostarczane \u201epod nos\u201d przez firm\u0119 cateringow\u0105. Chi\u0144czycy szybko zjadali obiad i zasypiali na kilkana\u015bcie minut na krzes\u0142ach, a my tylko podziwiali\u015bmy t\u0119 umiej\u0119tno\u015b\u0107. W niedziele organizowali nam atrakcyjne wycieczki nad Pacyfik i w okolice Tajpej. Najbardziej zaskoczy\u0142a nas bardzo zmienna, tropikalna pogoda. Intensywne s\u0142o\u0144ce i intensywne deszcze by\u0142y na przemian, co kilka godzin, klimat jak w saunie, na szcz\u0119\u015bcie wsz\u0119dzie by\u0142a klimatyzacja. W efekcie tego wyjazdu Chi\u0144czycy kupili od \u201emojego\u201d instytutu projekt procesowy, ale do realizacji inwestycji nie dosz\u0142o. Nie wiem, czy kupili projekt procesowy instalacji kwasu adypinowego.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Tajwan – pos\u0105g Buddy<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Sun City RPA<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Drugi atrakcyjny, 3-tygodniowy wyjazd mia\u0142em do RPA. Polecia\u0142em tam sam, z przesiadk\u0105 w Hamburgu, na zlecenie niemieckiej firmy Heraeus, dla kt\u00f3rej prowadzi\u0142em badania r\u00f3\u017cnych katalizator\u00f3w do utleniania amoniaku, w celu wykonania analiz laboratoryjnych sprawno\u015bci utleniania amoniaku do tlenku azotu w instalacjach kwasu azotowego w Sasolburgu, Secundzie i Moddernfountain, w ka\u017cdej po 5 dni roboczych, i nauczenia tamtejszych czarnosk\u00f3rych laborant\u00f3w wykonywania tych analiz. Musia\u0142em zabra\u0107 ze sob\u0105 10 specjalnych, szklanych kolb pr\u00f3\u017cniowych, bo w RPA by\u0142y one nieznane i niedost\u0119pne. Niemcy znale\u017ali i op\u0142acili mi tam opiekun\u00f3w, mieszkaj\u0105cych tam Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy zapewniali mi transport mi\u0119dzy lotniskiem a hotelami i mi\u0119dzy hotelami a fabrykami, a w dni wole od pracy – bardzo atrakcyjne wycieczki (do Durbanu, Sun City i na safari do jakiego\u015b parku narodowego (nie pami\u0119tam, gdzie to by\u0142o)). K\u0105piel w cieplutkim Oceanie Indyjskim, w Durbanie, \u201ezaliczy\u0142em\u201d. Na koniec pobytu by\u0142a uroczysta kolacja, na kt\u00f3rej serwowano r\u00f3\u017cne egzotyczne dania, mi\u0119dzy innymi z mi\u0119sa krokodyla i antylopy. W trakcie wykonywania analiz w RPA zaskoczy\u0142o mnie znacznie ni\u017csze ci\u015bnienie atmosferyczne ni\u017c zwykle bywa w Pu\u0142awach. Wynika to z tego, \u017ce miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych by\u0142y fabryki, znajdowa\u0142y si\u0119 na wysoko\u015bci oko\u0142o 1750 m nad poziomem morza, tj. tylko oko\u0142o 150 m ni\u017cej ni\u017c szczyt Giewontu. Po powrocie do Pu\u0142aw otrzyma\u0142em od Niemc\u00f3w podzi\u0119kowania za dobrze wykonan\u0105 prac\u0119 i umow\u0119 na dalsze badania, kilkakrotnie przed\u0142u\u017can\u0105. Wsp\u00f3\u0142praca instytutu z t\u0105 firm\u0105 by\u0142a i chyba jeszcze jest kontynuowana, ju\u017c bez mojego udzia\u0142u.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Trzeci atrakcyjny, ale bardzo odpowiedzialny, wyjazd mia\u0142em do fabryki \u201eAzot\u201d w Gora\u017cde w Bo\u015bni, gdzie by\u0142em od 10.06 do 15.09 w 1982 r. To by\u0142 trudny okres stanu wojennego w Polsce, kontakty z \u017con\u0105 i instytutem by\u0142y utrudnione i kontrolowane. Pojecha\u0142em tam na rozruch nowej instalacji kwasu azotowego w fabryce \u201eAzot\u201d w Gora\u017cde w Bo\u015bni. Instalacj\u0119 t\u0119 zbudowano na podstawie projektu procesowego, kt\u00f3rego by\u0142em g\u0142\u00f3wnym tw\u00f3rc\u0105, a w czasie jej rozruchu pe\u0142ni\u0142em funkcj\u0119 technologa. Rozruch trwa\u0142 d\u0142u\u017cej ni\u017c zak\u0142adali\u015bmy, bo w czasie rozruchu mechanicznego okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kolumna absorpcyjna \u017ale funkcjonuje (nie dzia\u0142a\u0142y przelewy z powodu b\u0142\u0119du konstrukcyjnego) i trzeba by\u0142o je naprawi\u0107. Naprawa pod moim nadzorem 40 przelew\u00f3w, zwi\u0105zana ze spawaniem wewn\u0105trz nagrzanej przez s\u0142o\u0144ce i mokrej wewn\u0105trz kolumny, w ciasnej przestrzeni mi\u0119dzy p\u00f3\u0142kami, by\u0142a zaj\u0119ciem bardzo trudnym i wyczerpuj\u0105cym. Schud\u0142em kilka kilogram\u00f3w, ale uda\u0142o si\u0119. Dalszy rozruch mechaniczny i technologiczny przebieg\u0142 ju\u017c zgodnie z planem, chocia\u017c z \u201eprzygod\u0105\u201d, kt\u00f3r\u0105 opowiem w dalszej cz\u0119\u015bci wywiadu. Tzw. 3-dniowy ruch gwarancyjny przebieg\u0142 pomy\u015blnie, dotrzymane zosta\u0142y wszystkie gwarancje, nie p\u0142acili\u015bmy \u017cadnych kar. Instalacja pracowa\u0142a dobrze, ale kr\u00f3tko, tylko do czasu rozpadu by\u0142ej Jugos\u0142awii, czyli oko\u0142o 10 lat. Serbowie podczas wojny z Bo\u015bniakami w latach 1992-1995 zbombardowali ca\u0142\u0105 fabryk\u0119 (wszystkie instalacje) i nie zosta\u0142a ona odbudowana.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Czy w czasie Pana pracy zdarza\u0142y si\u0119 sytuacje niebezpieczne, przecie\u017c materia\u0142\u00f3w \u0142atwopalnych jest pe\u0142no w fabryce nawoz\u00f3w sztucznych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na szcz\u0119\u015bcie, bezpo\u015brednio z moj\u0105 prac\u0105, tylko raz zdarzy\u0142a mi si\u0119 bardzo niebezpieczna sytuacja, ale zako\u0144czy\u0142a si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie, bez negatywnych skutk\u00f3w. By\u0142o to w tej fabryce, w Bo\u015bni, o kt\u00f3rej wcze\u015bniej opowiada\u0142em. W kr\u00f3tkim czasie po pierwszym zainicjowaniu przeze mnie p\u0142omieniem wodorowym reakcji utleniania amoniaku zadzia\u0142a\u0142a prawid\u0142owo blokada od maksymalnej temperatury w reaktorze, spowodowana zbyt wysokim st\u0119\u017ceniem amoniaku w mieszaninie z powietrzem i instalacja wy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 automatycznie. Do tego momentu wszystko odby\u0142o si\u0119 tak, jak by\u0107 powinno. Stoj\u0105c tu\u017c przy reaktorze, nagle spostrzeg\u0142em przez wziernik gwa\u0142towny rozb\u0142ysk siatek katalitycznych, co \u015bwiadczy\u0142o o mo\u017cliwo\u015bci, za chwil\u0119, wybuchu mieszaniny amoniakalno-powietrznej (wybuch nast\u0119puje przy st\u0119\u017ceniach amoniaku od 15 do 28, a nawet do 33,6 % obj\u0119to\u015bciowych). W b\u0142yskawicznym tempie pobieg\u0142em do znajduj\u0105cej si\u0119 tu\u017c obok sterowni i zd\u0105\u017cy\u0142em nacisn\u0105\u0107 wy\u0142\u0105cznik g\u0142\u00f3wny instalacji. Uda\u0142o si\u0119! Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce automatyk nie\u015bwiadomie, \u017ale zaprogramowa\u0142 \u201ezdejmowanie\u201d (usuwanie) blokady, zamiast r\u0119cznego, przez sterowniczego, zaprogramowa\u0142 automatyczne, po obni\u017ceniu si\u0119 temperatury poni\u017cej warto\u015bci dopuszczalnej. Naszym niedopatrzeniem by\u0142o, \u017ce w wytycznych do pomiar\u00f3w i automatyki nie zamie\u015bcili\u015bmy odpowiedniej instrukcji zdejmowania blokady. Nikt nie zauwa\u017cy\u0142 tego r\u00f3wnie\u017c w projekcie technicznym.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Druga niebezpieczna sytuacja nie by\u0142a zwi\u0105zana z wykonywan\u0105 prac\u0105, a wydarzy\u0142a si\u0119 wiele lat temu (chyba to by\u0142 koniec lat 70.?) w Zak\u0142adach Azotowych \u201ePu\u0142awy\u201d, na terenie kt\u00f3rych mie\u015bci si\u0119 instytut, w kt\u00f3rym pracowa\u0142em. Pami\u0119tam, by\u0142o to oko\u0142o po\u0142udnia w Wielki Pi\u0105tek. Siedz\u0105c przy biurku nagle us\u0142ysza\u0142em pot\u0119\u017cny huk, d\u017awi\u0119k rozbijaj\u0105cych si\u0119 gdzie\u015b blisko szyb i poczu\u0142em wstrz\u0105s ca\u0142ego budynku. Przez okno zobaczy\u0142em olbrzymi\u0105 \u201echmur\u0119\u201d py\u0142u przy instalacji amoniaku, znajduj\u0105cej si\u0119 w pobli\u017cu (oko\u0142o 250 m). Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce by\u0142 to skutek wybuchu wodoru w budynku pompowni. Zgin\u0119\u0142o wtedy dw\u00f3ch pracownik\u00f3w, z budynku zosta\u0142y tylko fundamenty, w pobliskich budynkach wypad\u0142y ca\u0142e okna lub tylko szyby. W budynku instytutu, w cz\u0119\u015bci laboratoryjnej pospada\u0142y szyby os\u0142aniaj\u0105ce \u015bwietl\u00f3wki, ale nic nikomu si\u0119 nie sta\u0142o.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Panie Kazimierzu, czy w swojej pracy i podr\u00f3\u017cach spotka\u0142 Pan cz\u0142owieka-naukowca, kt\u00f3ry zrobi\u0142 na Panu wielkie wra\u017cenie, je\u015bli tak to prosz\u0119 o nim powiedzie\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W okresie mojej pracy <\/em>i podr\u00f3\u017cach mia\u0142em kontakty z kilkoma znanymi i cenionymi profesorami, ale z \u017cadnym z nich nie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em. Z racji tego, \u017ce przez wiele lat by\u0142em cz\u0142onkiem Rady Naukowej naszego instytutu, wybieranym przez za\u0142og\u0119, mia\u0142em kontakty z Profesorami: Stefanem Weychertem z Politechniki Warszawskiej, Jerzym Schroederem z Politechniki Wroc\u0142awskiej, Zbigniewem Hubickim z UMCS w Lublinie, Mariuszem Fotym\u0105 z Instytutu Uprawy Nawo\u017cenia i Gleboznawstwa w Pu\u0142awach. W by\u0142ym ZSRR pozna\u0142em Profesora Wiktora Bare\u0142ko i Jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w w Instytucie Fizyki Chemicznej w Czernogo\u0142owce pod Moskw\u0105. To by\u0142 bardzo ceniony w ZSRR profesor, bo pracowa\u0142 mi\u0119dzy innymi dla kosmonautyki. Na bazie publikacji Profesora i rozm\u00f3w z Nim, samodzielnie wykona\u0142em elektrotermograf, tj. zestaw aparatury do bada\u0144 (por\u00f3wnywania) aktywno\u015bci katalizator\u00f3w do utleniania amoniaku, uformowanych w postaci cienkich drut\u00f3w z metali szlachetnych, g\u0142\u00f3wnie ze stop\u00f3w platyny z rodem, platyny z rodem i palladem oraz palladu ze z\u0142otem lub niklem.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W okresie mojej pracy du\u017ce wra\u017cenie na mnie zrobi\u0142 natomiast nie \u201etypowy\u201d naukowiec, ale niezwyk\u0142y in\u017cynier, m\u00f3j pracodawca, by\u0142y Dyrektor, doc. dr in\u017c. Boles\u0142aw Skowro\u0144ski (1933 – 2008). By\u0142 dyrektorem instytutu przez 38 lat, co uwa\u017cam za Jego niebywa\u0142e osi\u0105gni\u0119cie. Dopiero nieuleczalna choroba i \u015bmier\u0107 spowodowa\u0142a zako\u0144czenie Jego dyrektorowania. Bardzo dobrze lub dobrze zna\u0142 wszystkie technologie w przemy\u015ble nawozowym i dzi\u0119ki temu mia\u0142 bardzo dobre kontakty z kadr\u0105 kierownicz\u0105 we wszystkich zak\u0142adach azotowych. By\u0142 cz\u0142owiekiem bardzo pracowitym i skrupulatnym. Prowadzi\u0142 na bie\u017c\u0105co codzienne notatki ze wszystkich rozm\u00f3w, narad, spotka\u0144, konferencji itp. Podejmowa\u0142 nawet ryzykowne, ale zawsze trafne decyzje w zakresie dzia\u0142ania instytutu. Nie przeszkadza\u0142 w pracy (przynajmniej mnie), a inspirowa\u0142 i pomaga\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksze wra\u017cenie na mnie wywar\u0142o troje spotkanych, typowych naukowc\u00f3w-wyk\u0142adowc\u00f3w w czasie studi\u00f3w na Wydziale Chemicznym Politechniki \u0141\u00f3dzkiej. Tej klasy Profesor\u00f3w \u017cyczy\u0142bym wszystkim studentom. To Oni nale\u017celi do grona g\u0142\u00f3wnych tw\u00f3rc\u00f3w politechniki, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Wydzia\u0142u Chemicznego. Wymieni\u0119 i scharakteryzuj\u0119 ich w takiej kolejno\u015bci:<\/em><\/p>\n\n\n\n

  1. Prof. Alicja Dorabialska (1897 \u2013 1975) \u2013 wyk\u0142adowca chemii fizycznej, zwana przez asystent\u00f3w i student\u00f3w \u201eBabci\u0105\u201d. W czasie, kiedy s\u0142ucha\u0142em Jej wyk\u0142ad\u00f3w i zdawa\u0142em u Niej egzamin mia\u0142a oko\u0142o 68 lat. By\u0142a kobiet\u0105 postury mikro (wzrost mo\u017ce nieco ponad 150 cm, bardzo szczup\u0142a) o niesamowicie silnym, dono\u015bnym g\u0142osie, kt\u00f3ry by\u0142 doskonale s\u0142yszalny w du\u017cej auli mieszcz\u0105cej ponad 200 student\u00f3w. M\u00f3wi\u0142a starann\u0105, nieskaziteln\u0105 polszczyzn\u0105. Uczy\u0142a g\u0142\u00f3wnie rzeczy praktycznych, mniej teoretycznych. Zanim trafi\u0142a do \u0141odzi odby\u0142a dwa sta\u017ce w Pary\u017cu pod kierunkiem naszej dwukrotnej Noblistki Marii Sk\u0142odowskiej-Curie, a potem zosta\u0142a pierwsz\u0105 w przedwojennej Polsce kobiet\u0105-profesorem w uczelni technicznej, tj. w Politechnice Lwowskiej. Maria Sk\u0142odowska-Curie by\u0142a dla Niej wzorem, idolem, i – prawdopodobnie dlatego – kontynuowa\u0142a badania, g\u0142\u00f3wnie w zakresie radiacji (promieniowania) izotop\u00f3w promieniotw\u00f3rczych i towarzysz\u0105cym jej efektom cieplnym. W Jej gabinecie, na \u015bcianie wisia\u0142 olbrzymi, olejny portret Noblistki, kt\u00f3rej biografi\u0119 nale\u017ca\u0142o zna\u0107, \u017ceby nie \u201epodpa\u015b\u0107\u201d na egzaminie. Wiedz\u0119 student\u00f3w ocenia\u0142a bardzo sprawiedliwie. Asystent\u00f3w i student\u00f3w traktowa\u0142a jak swoje dzieci i cz\u0119sto zwraca\u0142a si\u0119 do nich per \u201edziecko kochane\u201d. W\u0142asnych dzieci nie mia\u0142a, nie za\u0142o\u017cy\u0142a rodziny, ca\u0142e doros\u0142e \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142a nauce. Mieszka\u0142a w ma\u0142ym mieszkaniu, w jednym z budynk\u00f3w politechniki, bardzo blisko miejsca pracy. Swoje wynagrodzenie cz\u0119sto w du\u017cej cz\u0119\u015bci rozdawa\u0142a swoim asystentom, co by\u0142o przez nich bardzo mile widziane i wzbudza\u0142o du\u017ce emocje w dniach wyp\u0142aty.<\/em><\/li>
  2. Prof. Mieczys\u0142aw Serwi\u0144ski (1918 \u2013 1999) – wyk\u0142adowca in\u017cynierii chemicznej, zanim zosta\u0142 samodzielnym pracownikiem naukowym by\u0142 asystentem Prof. Alicji Dorabialskiej. By\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0105 raczej niskiego wzrostu, kr\u0119pej budowy cia\u0142a, zawsze starannie ubranym (obowi\u0105zkowo z krawatem), ogolonym i uczesanym, do przesady punktualnym. Zwali\u015bmy go \u201eMieciem\u201d. Do ka\u017cdego wyk\u0142adu by\u0142 \u015bwietnie przygotowany, m\u00f3wi\u0142 bezb\u0142\u0119dn\u0105 polszczyzn\u0105, posiada\u0142 niezwyk\u0142\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 rysowania kred\u0105 na tablicach. Jego odr\u0119czne rysunki i wykresy wygl\u0105da\u0142y tak, jak by by\u0142y wykonane za pomoc\u0105 przyrz\u0105d\u00f3w (linii, cyrkla lub szablon\u00f3w). Wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 zwraca\u0142 na wiedz\u0119 praktyczn\u0105 ni\u017c teoretyczn\u0105. Uwa\u017cam go za najlepszego z moich wyk\u0142adowc\u00f3w. Bardzo stara\u0142 si\u0119 o u\u0142atwienie studentom zdobywania wiedzy. Sam opracowa\u0142 dwa grube skrypty, a z udzia\u0142em asystent\u00f3w obszerny zbi\u00f3r zada\u0144 i podr\u0119cznik do \u0107wicze\u0144 laboratoryjnych. Student\u00f3w ocenia\u0142 bardzo sprawiedliwie, prowadzi\u0142 specjalny rejestr egzaminowanych student\u00f3w, w kt\u00f3rym zapisywa\u0142 podstawowe dane osobowe i ocen\u0119 z egzaminu. Mia\u0142 niezwyk\u0142\u0105 zdolno\u015b\u0107 i \u0142atwo\u015b\u0107 pisania. Wed\u0142ug opowiada\u0144 asystent\u00f3w potrafi\u0142 zapisa\u0107 odr\u0119cznie do 30 stron papieru kancelaryjnego formatu A4 dziennie, nie lubi\u0142 urlop\u00f3w, gra\u0142 na skrzypcach, \u015bpiewa\u0142 w ch\u00f3rze. In\u017cynieri\u0119 chemiczn\u0105 rozwin\u0105\u0142 od katedry, poprzez instytut do wydzia\u0142u, by\u0142 te\u017c rektorem politechniki, radnym w \u0141odzi, pos\u0142em na Sejm, chyba przez trzy kadencje?<\/em><\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Uwa\u017cam, \u017ce tej klasy ludzie jak Profesor Serwi\u0144ski (ale niekoniecznie naukowcy) powinni zarz\u0105dza\u0107, lub mie\u0107 du\u017cy wp\u0142yw na zarz\u0105dzanie, na wysokich i najwy\u017cszych szczeblach w\u0142adzy. Wydaje mi si\u0119, \u017ce najlepszym przyk\u0142adem tego jest Prof. Jgnacy Mo\u015bcicki (1867-1939), trzeci prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1926-1939, inicjator budowy i budowniczy zak\u0142ad\u00f3w azotowych w Tarnowie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

    1. Prof. Edward J\u00f3zefowicz (1900 -1975) \u2013 wyk\u0142adowca chemii nieorganicznej, m\u0119\u017cczyzna dosy\u0107 wysoki, szczup\u0142y, prosty, z kr\u00f3tkimi w\u0105sami (tylko pod nosem), posiwia\u0142y, niezwykle pracowity, zwany \u201eJ\u00f3ziem\u201d. Jako wyk\u0142adowca, nie dor\u00f3wnywa\u0142 Profesor Dorabialskiej i Profesorowi Serwi\u0144skiemu, bo m\u00f3wi\u0142 cicho, monotonnie i nie potrafi\u0142 wzbudza\u0107 zainteresowania student\u00f3w. Na szcz\u0119\u015bcie do egzaminu mo\u017cna by\u0142o nauczy\u0107 si\u0119 z Jego ksi\u0105\u017cki. Napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eChemia nieorganiczna\u201d, uznawan\u0105 za jeden z najlepszych podr\u0119cznik\u00f3w, kt\u00f3ra \u2013 w III wydaniu, kt\u00f3re posiadam – zawiera 32 rozdzia\u0142y, 862 strony z zadrukowanym ma\u0142\u0105 czcionk\u0105 polem tekstowym 20 x 13,5 cm. W ksi\u0105\u017cce tej, poza teori\u0105, jest opis wszystkich znanych w\u00f3wczas pierwiastk\u00f3w i olbrzymiej ilo\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w. Szacuj\u0119, \u017ce do jej napisania Profesor musia\u0142 skorzysta\u0107 z co najmniej kilku tysi\u0119cy publikacji, wiele z nich przet\u0142umaczy\u0107, \u201ewy\u0142owi\u0107\u201d z nich i zanotowa\u0107 istotne informacje. Ile potrzeba by\u0142o na to czasu? \u2013 nie potrafi\u0119 oszacowa\u0107. Zna\u0142 7 j\u0119zyk\u00f3w obcych, w kt\u00f3rych robi\u0142 t\u0142umaczenia w obydwie strony. Bardzo sprawiedliwie ocenia\u0142 wiadomo\u015bci student\u00f3w na egzaminach, nie s\u0142ysza\u0142em o przypadku, \u017ceby kto\u015b dosta\u0142 2 ju\u017c po pierwszym pytaniu. Na egzamin bra\u0142 po 3 osoby i kolejno zadawa\u0142 pytania. Je\u015bli kto\u015b nie potrafi\u0142 odpowiedzie\u0107, pytanie przechodzi\u0142o na nast\u0119pnego studenta. Je\u015bli nikt nie odpowiedzia\u0142 lub powiedzia\u0142 za ma\u0142o, to Profesor udzieli\u0142 studentom wyczerpuj\u0105cej odpowiedzi. Jeden ze student\u00f3w (z Tanzanii) za\u017cyczy\u0142 sobie zdawanie egzaminu w j\u0119zyku angielskim. Profesor oczywi\u015bcie zgodzi\u0142 si\u0119, ale na koniec egzaminu us\u0142ysza\u0142 po angielsku odpowied\u017a mniej wi\u0119cej tej tre\u015bci: Panie Zablon (to imi\u0119 tego studenta), przykro mi, ale stwierdzam, \u017ce Pan nie zna nie tylko chemii, ale te\u017c angielskiego. Nast\u0119pne dwa egzaminy, tj. poprawkowy i komisyjny, r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142y pomy\u015blne dla studenta z Afryki i musia\u0142 po\u017cegna\u0107 si\u0119 z nami i z nasz\u0105 uczelni\u0105.<\/em><\/li><\/ol>\n\n\n\n

      Do tej odpowiedzi dodam jeszcze tak\u0105 dygresj\u0119. Jak dowiaduj\u0119 si\u0119 o poczynaniach wsp\u00f3\u0142czesnych karierowicz\u00f3w, przewa\u017cnie nominat\u00f3w partyjnych, na r\u00f3\u017cnych szczeblach zarz\u0105dzania w kraju, udaj\u0105cych wielkich specjalist\u00f3w (co jaki\u015b czas w r\u00f3\u017cnych dziedzinach!) i usi\u0142uj\u0105cych narzuca\u0107 ludziom swoj\u0105 wol\u0119, to \u2013 najdelikatniej m\u00f3wi\u0105c \u2013 mnie to irytuje. Czy ci pseudo specjali\u015bci nie zdaj\u0105 sobie sprawy, \u017ce si\u0119 kompromituj\u0105 i szkodz\u0105? Ale najgorsze jest to, \u017ce \u2013 niestety – zadziwiaj\u0105co du\u017co ludzi ich popiera.<\/em><\/p>\n\n\n\n

      Prosz\u0119 Pana, mia\u0142 Pan bardzo intensywne \u017cycie zawodowe, czy by\u0142 czas na hobby? Czy teraz dopiero na emeryturze ma Pan czas na swoje pasje?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Nie mia\u0142em i nie mam jakiego\u015b oryginalnego hobby. Koncentrowa\u0142em si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na pracy i rodzinie. Lubi\u0119 majsterkowa\u0107, uprawia\u0107 dzia\u0142k\u0119 pracownicz\u0105, naprawia\u0107 sprz\u0119t AGD (za wyj\u0105tkiem elektroniki), dawniej r\u00f3wnie\u017c swojego fiata 125P. Wbrew pozorom, na emeryturze nie mam wi\u0119cej wolnego czasu, bo wszystko wykonuj\u0119 znacznie wolniej, i wi\u0119cej czasu i wi\u0119cej anga\u017cuj\u0119 si\u0119 w prace w domu. W wolnym czasie sporo \u201ebuszuj\u0119\u201d w Internecie (\u017cona twierdzi, \u017ce stanowczo za du\u017co), na bie\u017c\u0105co \u015bledz\u0119, co si\u0119 dzieje w \u201emoim\u201d instytucie i we wszystkich zak\u0142adach azotowych. Razem z \u017con\u0105 ogl\u0105damy w telewizji wybrane programy informacyjne, przyrodnicze i sportowe. Lubimy ogl\u0105da\u0107 mecze siatk\u00f3wki i pi\u0142ki no\u017cnej oraz skoki narciarskie a ostatnio r\u00f3wnie\u017c tenis. Ja lubi\u0119 je\u017adzi\u0107 na rowerze, uwa\u017cam, \u017ce jest to najlepszy i ekologiczny \u015brodek transportu indywidualnego. Od dawna nie mog\u0119 zabra\u0107 si\u0119 za porz\u0105dki w piwnicy, gara\u017cu i altanie, a czas ucieka i …..?.<\/em><\/p>\n\n\n\n

      Na koniec jeszcze pytanie, co by Pan doradzi\u0142 m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ra zastanawia si\u0119, czy zosta\u0107 in\u017cynierem i realizowa\u0107 si\u0119 w naukach \u015bcis\u0142ych, pracowa\u0107 oraz realizowa\u0107 si\u0119 w przemy\u015ble?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Na to pytanie odpowiem tak: Na pewno warto si\u0119 kszta\u0142ci\u0107, bo kszta\u0142cenie si\u0119 jest jak wchodzenie na wie\u017c\u0119 widokow\u0105, im wy\u017cej si\u0119 wejdzie, tym pole widzenia jest wi\u0119ksze i mo\u017cna \u201ezdoby\u0107\u201d wi\u0119cej informacji przydatnych w \u017cyciu i ciekawych. Przy wyborze kierunku kszta\u0142cenia wa\u017cne jest, aby uda\u0142o si\u0119 wybra\u0107 odpowiedni do predyspozycji i zainteresowa\u0144 i by rokowa\u0142 perspektywy atrakcyjnej i satysfakcjonuj\u0105cej pracy. Wiem, \u017ce dla wi\u0119kszo\u015bci oko\u0142o 20-letnich os\u00f3b nie jest to zadanie \u0142atwe, ale pr\u00f3bowa\u0107 trzeba. Nie nale\u017cy ba\u0107 si\u0119 roz\u0142\u0105ki z rodzin\u0105 i przyjaci\u00f3\u0142mi, nie mie\u0107 kompleks\u00f3w i nie zra\u017ca\u0107 si\u0119 dora\u017anymi niepowodzeniami.<\/em><\/p>\n\n\n\n

      Aktualne warunki studiowania wydaj\u0105 mi si\u0119 bardziej przyjazne i dogodne, ale mniej przyjemne, ni\u017c w czasie moich studi\u00f3w, poniewa\u017c \u017cycie towarzyskie student\u00f3w zanika i jest mniej weso\u0142e i mniej zdrowe. Telefony, komputery, tablety i telewizory \u201ezajmuj\u0105\u201d prawie ca\u0142y wolny czas, wymuszaj\u0105 bezruch, a brak ruchu negatywnie wp\u0142ywa na zdrowie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

      Uwa\u017cam, \u017ce w ka\u017cdym zawodzie mo\u017cna si\u0119 realizowa\u0107, wa\u017cne jest by lubi\u0107 swoj\u0105 prac\u0119, wykonywa\u0107 j\u0105 solidnie i mie\u0107 z niej satysfakcj\u0119 i godne warunki \u017cycia.<\/em><\/p>\n\n\n\n

      Pochodz\u0105c z W\u0119\u017cewa mo\u017cna te\u017c zrobi\u0107 karier\u0119 naukow\u0105, co udowodni\u0142a Pani dr hab. Wioleta B\u0142aszczak-B\u0105k, kt\u00f3ra ju\u017c jest profesorem uczelnianym na Uniwersytecie Warmi\u0144sko-Mazurskim. \u017bycz\u0119 Jej, \u017ceby zosta\u0142a pierwszym z W\u0119\u017cewa profesorem, \u201ebelwederskim\u201d, tzn. mianowanym przez Prezydenta RP.<\/em><\/p>\n\n\n\n

      Panie Kazimierzu, dzi\u0119kuj\u0119 bardzo za wywiad i – w imieniu swoim i Zarz\u0105du Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w W\u0119\u017cewie – za wieloletnie zaanga\u017cowanie i pomoc niesion\u0105 dla<\/strong> jednostki OSP w W\u0119\u017cewie. \u017byczymy Panu wielu lat w zdrowiu i pomy\u015blno\u015bci oraz prosimy o wi\u0119cej artyku\u0142\u00f3w publikowanych na naszej stronie internetowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Dzi\u0119kuj\u0119 bardzo!<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Prezes Zarz\u0105du Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w W\u0119\u017cewie <\/p>\n\n\n\n

      Krzysztof Wyszkowski<\/p>\n\n\n\n

      Ja r\u00f3wnie\u017c bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za \u017cyczenia i za przeprowadzenie ze mn\u0105 tego wywiadu. Czuj\u0119 si\u0119 wyr\u00f3\u017cniony, zaszczycony i dowarto\u015bciowany za moj\u0105 pomoc dla OSP w W\u0119\u017cewie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

      R\u00f3wnie\u017c \u017cycz\u0119 Panu, wszystkim cz\u0142onkom OSP i mieszka\u0144com w W\u0119\u017cewie oraz Czytelnikom tego wywiadu poza W\u0119\u017cewem, du\u017co zdrowia, sukces\u00f3w, rado\u015bci, przyjemno\u015bci oraz spe\u0142nienia marze\u0144 i plan\u00f3w. Z g\u00f3ry przepraszam Czytelnik\u00f3w za niewyja\u015bnienie znaczenia wielu okre\u015ble\u0144 technicznych i z bran\u017cy chemicznej oraz zbyt d\u0142ugie odpowiedzi na pytania Pana Prezesa<\/em><\/p>\n\n\n\n

      Z powa\u017caniem<\/em><\/p>\n\n\n\n

      Kazimierz Koz\u0142owski<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Kazimierz Koz\u0142owski urodzi\u0142 si\u0119 w styczniu 1944r. w W\u0119\u017cewie. W roku 1957 uko\u0144czy\u0142 Szko\u0142\u0119 Podstawow\u0105 w W\u0119\u017cewie-\u017bbikach, w roku 1962 \u2013 Technikum Mechaniczne w Kra\u015bniku Fabrycznym, a w 1968 – 5\u00bd-letnie studia na Wydziale Chemicznym Politechniki \u0141\u00f3dzkiej, specjalno\u015b\u0107 \u2013 in\u017cynieria chemiczna. Ponad 50 lat pracowa\u0142 w Instytucie Nawoz\u00f3w Sztucznych w Pu\u0142awach (aktualnie Sie\u0107 Badawcza \u0141ukasiewicz […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":12598,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":25,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","footnotes":""},"categories":[12,22,133,112],"tags":[],"class_list":["post-12559","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-felieton","category-polecane","category-wywiad"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12559","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12559"}],"version-history":[{"count":34,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12559\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12606,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12559\/revisions\/12606"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12559"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12559"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12559"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}