{"id":13801,"date":"2026-11-02T18:53:06","date_gmt":"2026-11-02T17:53:06","guid":{"rendered":"https:\/\/osp.wezewo.info\/?p=13801"},"modified":"2026-11-02T22:13:30","modified_gmt":"2026-11-02T21:13:30","slug":"zbiki-stawki-czy-zbiki-satrki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/osp.wezewo.info\/?p=13801","title":{"rendered":"\u017bbiki Stawki ? \u2013 Czy \u017bbiki Starki ?"},"content":{"rendered":"\n

Jedn\u0105 z najstarszych miejscowo\u015bci w gminie Krasne spotka\u0142a sytuacja, kt\u00f3ra budzi uzasadnione zdziwienie i oburzenie. W lutym 2025 roku przy drodze powiatowej nr 1238W, na trasie Krasne\u2013Wola Wierzbowska, ustawiono tablic\u0119 z b\u0142\u0119dn\u0105 nazw\u0105 miejscowo\u015bci \u2013 \u201e\u017bbiki Stawki\u201d. Dopiero po oko\u0142o p\u00f3\u0142tora roku oznaczenie zosta\u0142o zmienione na prawid\u0142owe. Dlaczego tak d\u0142ugo trzeba by\u0142o czeka\u0107 na naprawienie b\u0142\u0119du dotycz\u0105cego miejscowo\u015bci o wielowiekowej historii?<\/p>\n\n\n\n

Za ten fatalny b\u0142\u0105d odpowiedzialno\u015b\u0107 bierze Powiatowy Zarz\u0105d Dr\u00f3g w Przasnyszu, kt\u00f3ry win\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 na firm\u0119 , kt\u00f3ra wydrukowa\u0142a tablic\u0119. Dopiero po interwencji Przewodnicz\u0105cego Rady Gminy Krasne, kt\u00f3ry notabene pochodzi ze wsi \u017bbiki Gawronki,- so\u0142ectwa w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodz\u0105 \u017bbiki Antosy i w\u0142a\u015bnie \u017bbiki Starki – t\u0119 pomy\u0142k\u0119 \u0142askawie po 1,5 roku naprawiono.<\/p>\n\n\n\n

Jako cz\u0142owiek z zami\u0142owaniem do historii nie mog\u0142em przej\u015b\u0107 obok tej sprawy oboj\u0119tnie. Postanowi\u0142em wi\u0119c przyjrze\u0107 si\u0119 jej bli\u017cej i wyja\u015bni\u0107 \u2013 w miar\u0119 posiadanej wiedzy oraz dost\u0119pnych materia\u0142\u00f3w \u2013 dlaczego prawid\u0142owe nazewnictwo ma tak du\u017ce znaczenie dla mieszka\u0144c\u00f3w, lokalnej to\u017csamo\u015bci i ochrony dziedzictwa historycznego oraz „Rodu” z kt\u00f3rego ta nazwa si\u0119 wywodzi. <\/p>\n\n\n\n

\u017bbiki-Starki<\/strong> \u2013 tak brzmi prawid\u0142owa nazwa miejscowo\u015bci . Pocz\u0105tki tej osady, jak wskazuj\u0105 analizowane materia\u0142y i \u017ar\u00f3d\u0142a , si\u0119gaj\u0105 pierwszej po\u0142owy XV wieku, a by\u0107 mo\u017ce wskazuj\u0105 1414 rok jako dat\u0119 powstania tej miejscowo\u015bci . Z histori\u0105 tej wsi wi\u0105\u017ce si\u0119 posta\u0107 legendarnego \u017bbika z Gostkowa, uznawanego za protoplast\u0119 rodu \u017bbikowskich herbu Grzyma\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

O pocz\u0105tkach rodu i miejscowo\u015bciach o nazwie \u017bbiki przedstawia najpe\u0142niej  legenda<\/h2>\n\n\n\n

Longin \u017bbikowski \u2013 Ostro\u0142\u0119ka, 1986 rok<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n

Legenda Rodu \u017bbikowskich<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dawnymi laty, dawnymi czasy
ta ba\u015b\u0144-legenda si\u0119 rozpoczyna.
Pewnego razu, jesienn\u0105 por\u0105,
r\u00f3g w lasach gdzewskich tr\u0105bi\u0107 zaczyna.<\/p>\n\n\n\n

To ksi\u0105\u017c\u0119 Janusz, Mazowsza w\u0142adca,
za \u0142osiem p\u0119dz\u0105c, z konia upada.
Postrzelon z kuszy, pomocy wzywa,
lecz tylko echo mu odpowiada.<\/p>\n\n\n\n

Zm\u0119czony bardzo w sen nag\u0142y wpada,
a\u017c raptem s\u0142yszy: \u201eOj, biada, biada!
Biada nam, panie! Rzecz to zuchwa\u0142a,
\u017ce a\u017c tu si\u0119ga krzy\u017cacka strza\u0142a!\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ocknij si\u0119, ksi\u0105\u017c\u0119! Patrzy w zdumieniu,
tu\u017c obok starzec w prostym odzieniu.
I g\u0119sta broda, i siwa g\u0142owa\u2026
\u201eKto\u015b ty jest?\u201d \u2014 \u201eJam \u017bbik z Gostkowa.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3j ksi\u0105\u017c\u0119, panie, prosz\u0119 do siebie!
Za d\u0119bem chata, tu\u017c niedaleko.
Cho\u0107 niskie progi, a dom ubogi,
w chacie mi\u00f3d prza\u015bny i s\u0142odkie mleko\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n

Gdy \u0142ykn\u0105\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 miodu, tak rzecze:
\u201eDobry m\u00f3j \u017bbiku! Na wszystkie miecze,
na m\u0105 dru\u017cyn\u0119! Zapewniam ciebie:
tw\u00f3j mi\u00f3d smakuje jak nektar w niebie!<\/p>\n\n\n\n

Nigdy nie pi\u0142em takiego trunku,
kt\u00f3ry by sp\u0119dzi\u0142 tyle frasunku.
Mi\u00f3d mocny, prza\u015bny, a\u017c w gardle piecze.
C\u00f3\u017c czyni\u0107 radzisz, m\u00f3j dobry cz\u0142ecze?<\/p>\n\n\n\n

Czy znasz te lasy, te gdzewskie puszcze?\u201d
\u201eZnam, ksi\u0105\u017c\u0119!\u201d \u201eDobrze, rzecz ci wy\u0142uszcz\u0119.
Radz\u0119, co uczyni\u0107, by granic strzec,
by tu nie si\u0119gn\u0105\u0142 krzy\u017cacki miecz!\u201d<\/p>\n\n\n\n

A \u017bbik-staruszek pog\u0142adzi\u0142 brod\u0119,
odstawi\u0142 garniec z miodem i rzek\u0142:
\u201eKsi\u0105\u017c\u0119 m\u00f3j panie, tu trzeba czynu,
zaduma\u0107 si\u0119 mo\u017cna, lecz zwleka\u0107 \u2014 grzech!<\/p>\n\n\n\n

Zabierz na s\u0142u\u017cb\u0119 mych czterech syn\u00f3w\u2026
Bracia czworacy podpor\u0105 m\u0105!
Matka ich mar\u0142a podczas porodu,
ale nie tylko ze mn\u0105 s\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ta nied\u017awiedzica, kt\u00f3r\u0105 tu widzisz,
to oswojona, pomog\u0142a mi
karmi\u0107 mych syn\u00f3w mlekiem i miodem.
Bawi si\u0119 z nimi, dodaje si\u0142\u2026<\/p>\n\n\n\n

Wyro\u015bli krzepcy, mocni jak d\u0119by!
Nic im niestraszne: puszcza ni wr\u00f3g!\u201d
\u201ePrzywo\u0142aj \u2014 rzecze ksi\u0105\u017c\u0119 \u2014 swych syn\u00f3w.
Musz\u0119 ich pozna\u0107, na mi\u0142y B\u00f3g!\u201d<\/p>\n\n\n\n

Weszli do izby czterej mocarze,
kl\u0119kli przed ksi\u0119ciem, a on im rzek\u0142:
\u201eTe lasy gdzewskie, w kt\u00f3rych \u017cyjecie,
od dzi\u015b s\u0105 wasze, a\u017c po sam brzeg!<\/p>\n\n\n\n

Jak si\u0119 zowiecie?\u201d \u201eJam jest Stanis\u0142aw,
ja Jan, ja Marcin, a ja Falis\u0142aw\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Tu starzec zerkn\u0105\u0142 na ksi\u0119cia okiem,
rzuci\u0142 s\u0142\u00f3w kilka, pytaj\u0105c wzrokiem:
\u201eC\u00f3\u017c \u017c\u0105dasz w zamian, ksi\u0105\u017c\u0119, panie?\u201d
A ksi\u0105\u017c\u0119 rzecze: \u201eZa to nadanie?<\/p>\n\n\n\n

Za to nadanie, m\u00f3j \u017bbiku-Starku<\/strong>,
\u015blij mi na zamek miodu w p\u00f3\u0142garnku!
A tych mocarzy, tych czterech zuch\u00f3w,
bior\u0119 w dru\u017cyn\u0119 na swoich druh\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

I chc\u0119 ich wszystkich przy boku mie\u0107,
b\u0119d\u0105 w potrzebie Ojczyzny strzec!<\/p>\n\n\n\n

Potem niech pisze mnich, m\u00f3j dziejopis,
na pergaminie i po \u0142acinie:
Item dominus dux laboriosis<\/em> \u2014
w mojej kronice akt ten nie zginie!\u201d<\/p>\n\n\n\n

I pojechali. Starzec z oddali
ich b\u0142ogos\u0142awi\u0142, znak krzy\u017ca s\u0142a\u0142.
Wr\u00f3ci\u0142 do chaty pustej i smutnej,
usiad\u0142 na \u0142awie i d\u0142ugo \u0142ka\u0142.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n\n\n\n

Mija\u0142y lata, szumia\u0142y d\u0119by,
czas p\u0142yn\u0105\u0142 wartko, schodzi\u0142y dni.
I chocia\u017c w puszczy sam \u017cy\u0142 \u017bbik-stary,
to jednak wie\u015bci i tutaj sz\u0142y:<\/p>\n\n\n\n

\u201eP\u0142onie granica! Rozwo\u017c\u0105 wici!
To kr\u00f3l Jagie\u0142\u0142o na wojn\u0119 wzywa\u201d.
Id\u0105 na bitw\u0119 i \u017bbika dzieci.
Miecz, top\u00f3r, tarcza \u2014 marsz im przygrywa.<\/p>\n\n\n\n

A\u017c nadszed\u0142 Grunwald \u2014 zwyci\u0119zcom chwa\u0142a!
I si\u0119 doczeka\u0142 nasz starzec-\u017bbik,
\u017ce powr\u00f3cili synowie ca\u0142o
i za robot\u0119 wzi\u0119li si\u0119 w mig.<\/p>\n\n\n\n

\u201eOjcze nasz drogi, ju\u017c b\u0119dziesz z nami!
Zwolni\u0142 nas ksi\u0105\u017c\u0119 ze s\u0142u\u017cby swej.
Ale postawi\u0142 wa\u017cne zadanie:
starcze, masz strzec puszczy, krainy tej!<\/p>\n\n\n\n

Dokupim ziemi, jak los pozwoli,
zbudujem wioski, zasiejem zbo\u017ce.
Ci\u0119\u017cko nam b\u0119dzie, ale my m\u0142odzi!
C\u00f3\u017c ojciec na to? B\u00f3g nam pomo\u017ce!\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201eTa mazowiecka puszcza, te lasy \u2014
moi synkowie \u2014 Ojczyzn\u0105 s\u0105!
Broni\u0107 ich b\u0119dziem krwi\u0105 nasz\u0105 w\u0142asn\u0105,
piersi\u0105 zas\u0142ania\u0107! Zbudujem dom!\u201d<\/p>\n\n\n\n

I zahucza\u0142y w lesie topory,
a wiatr radosn\u0105 nowin\u0119 gna\u0142:
\u201eWr\u00f3cili z wojny \u017bbiki-soko\u0142y,
ojca pocieszy\u0107! Ch\u0142opy na schwa\u0142!\u201d<\/p>\n\n\n\n

Topory gra\u0142y, lasy j\u0119cza\u0142y,
drzewa jak snopy pada\u0142y w kr\u0105g.
A pracowici bracia, jak strza\u0142y,
szybko wznosili chaty, sw\u00f3j zr\u0105b.<\/p>\n\n\n\n

W trudzie i znoju karczowa\u0142 Jan,
nie ustawa\u0142 wcale Stanis\u0142aw,
t\u0119go toporem wywija\u0142 Marcin,
w pocie pracowa\u0142 z nimi Falis\u0142aw.<\/p>\n\n\n\n

I tak powsta\u0142a wie\u015b \u017bbiki-Starki<\/strong>,
kolebka rodu, \u017bbikowskich chwa\u0142a!
\u201e\u017bbiki Antiqua\u201d \u2014 to wie\u015b rycerska,
obwarowana fosami ca\u0142a!<\/p>\n\n\n\n

No i doczeka\u0142 s\u0119dziwy starzec,
\u017ce po\u017cenili mu si\u0119 synowie.
Odszed\u0142 szcz\u0119\u015bliwy i u\u015bmiechni\u0119ty,
siw\u0105 sw\u0105 g\u0142ow\u0119 utuli\u0142 w grobie.<\/p>\n\n\n\n

W trzynastym roku po s\u0142awnej bitwie
prawo che\u0142mi\u0144skie ksi\u0105\u017c\u0119 im daje:
od w\u0142\u00f3ki p\u0142ac\u0105 po osiem groszy,
czynszu niewiele, lecz pracy \u2014 staje!<\/p>\n\n\n\n

Las gdzewski szczup\u0142y, ale woko\u0142o
\u0142\u0105ki i pola \u2014 \u201esrebro i z\u0142oto\u201d!
To \u017cyto ro\u015bnie oraz pszenica \u2014
to zgodnej pracy \u017bbik\u00f3w krwawica.<\/p>\n\n\n\n

W przys\u0142owiach ludu m\u0105dro\u015b\u0107 nie lada,
zaraz wam powiem, to\u0107 si\u0119 rymuje.
Niech to rodu dewiz\u0105 b\u0119dzie:
\u201eNiezgoda rujnuje, a zgoda buduje!\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

R\u00f3d si\u0119 rozrasta, a w Starkach ciasno.
Dziesi\u0119\u0107 wsi rodu powstaje wok\u00f3\u0142.
\u017bbiki: Gawronki, Wielkie, Janusze\u2026
Wszystkich wymieni\u0107 chyba nie musz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Napisze potem heraldyk kr\u00f3tko:
\u201eDom rozrodzony \u2014 pisz\u0105 si\u0119 \u017bbik\u00f3w\u201d.
Rodziny \u017bbikowskich w tej chwili w Polsce
nie spos\u00f3b zliczy\u0107 \u2014 jest ich bez liku!<\/p>\n\n\n\n

Tak na tej ziemi, na mazowieckiej,
r\u00f3s\u0142 r\u00f3d de \u017bbiki<\/em>, herbu Grzyma\u0142a \u2014
tych de \u017bbikowskich<\/em> i von \u017bbikowskich<\/em>\u2026
I ot, historia to prawdziwa ca\u0142a!<\/p>\n\n\n\n

I tak si\u0119 ko\u0144czy legenda nasza
o \u017bbiku-Starku<\/strong>, o czterech braciach.
To s\u0105 korzenie rodu \u017bbikowskich,
tych Grzymalit\u00f3w, tych ciechanowskich.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Legenda zosta\u0142a spisana z ksi\u0105\u017cki Stanis\u0142awa Burmistrzaka pt. \u201eSt\u0105d pochodz\u0119 \u2013 zarys rod\u00f3w Burmistrzak\u2013\u017bbikowski\u201d, s. 86\u201388.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Uk\u0142ad wiersza i delikatne poprawki Krzysztof Wyszkowski i AI ( mam nadzieje \u017ce autor si\u0119 nie pogniewa)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Autor legendy – Login \u017bbikowski , znany ostro\u0142\u0119cki regionalista , nauczyciel przedmiot\u00f3w \u015bcis\u0142ych oraz historii . Udokumentowa\u0142 pochodzenie swojej rodziny z rodu \u017bbikowskich ze \u017bbik gm. Krasne<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

\u015aredniowieczne dokumenty potwierdzaj\u0105 histori\u0119 \u017bbik\u00f3w<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W przytoczonym fragmencie \u0142aci\u0144skim czytamy:<\/p>\n\n\n\n

W ksi\u0105\u017cce Anny Borkiewicz-Celi\u0144skiej Osadnictwo ziemi ciechanowskiej w XV wieku (1370\u20131526)<\/em>, wydanej we Wroc\u0142awiu w 1970 roku, znajdujemy zapis dotycz\u0105cy nadania ziemi synom \u017bbika z Gostkowa.<\/p>\n\n\n\n

\u201eItem dominus dux laboriosis Johanni, Phalislao, Stanislao et Martino, filiis Sthbik, incolis de Gosthkowo, 20 mansos silve Gdzew vulgariter dicte tum pro tribus tunnis mellis, tum servicicrum suorum ob respectum donavit, mellificis exceptis, de quibus mansis ser vicia conveniencia nobis et nostris successoribus im- pendere sint astricti. Datum ut supra\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W przybli\u017conym t\u0142umaczeniu na j\u0119zyk polski:<\/p>\n\n\n\n

Ponadto Ksi\u0105\u017c\u0119, w uznaniu ich gorliwej s\u0142u\u017cby, nada\u0142 Janowi , Felis\u0142awowi , Stanis\u0142awowi i Marcinowi \u2013 synom \u017bbika , mieszka\u0144com Gostkowa \u2013 20 \u0142an\u00f3w lasu, powszechnie zwanego Gdzewem. Nadanie to nast\u0105pi\u0142o zar\u00f3wno w zamian za trzy beczki miodu, jak i w dow\u00f3d uznania dla ich zas\u0142ug;<\/strong> z ustale\u0144 tych wy\u0142\u0105czeni s\u0105 jednak bartnicy. W zamian za wspomniane \u0142any obdarowani zobowi\u0105zani s\u0105 do \u015bwiadczenia stosownych pos\u0142ug na rzecz nas i naszych nast\u0119pc\u00f3w. Sporz\u0105dzono jak wy\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

Ten zapis ma istotne znaczenie dla poznania dziej\u00f3w lokalnego osadnictwa. Wskazuje na aktywno\u015b\u0107 syn\u00f3w \u017bbika z Gostkowa oraz na nadanie im znacznego obszaru le\u015bnego. Jest \u015bwiadectwem stosunk\u00f3w w\u0142asno\u015bciowych i zale\u017cno\u015bci od w\u0142adzy ksi\u0105\u017c\u0119cej w tej cz\u0119\u015bci Mazowsza. Sam w sobie nie przes\u0105dza jednak o dok\u0142adnej dacie powstania wsi \u017bbiki-Starki.<\/p>\n\n\n\n

Od nadania ziemi do rozwoju osady<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W dalszej cz\u0119\u015bci opracowania Anny Borkiewicz-Celi\u0144skiej przywo\u0142any zosta\u0142 zapis:<\/p>\n\n\n\n

\u201equandam particulam hereditatis Czirnawy […] contigue hereditati Stbikowo\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

W przybli\u017ceniu mo\u017cna go przet\u0142umaczy\u0107 jako: \u201epewn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dziedzictwa Czirnawy [\u2026], przylegaj\u0105c\u0105 do dziedzictwa \u017bbikowo\u201d.<\/p>\n\n\n\n

To kolejny wa\u017cny \u015blad dokumentuj\u0105cy stosunki w\u0142asno\u015bciowe w okolicy. Wskazuje, \u017ce grunty nale\u017c\u0105ce do r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bcicieli styka\u0142y si\u0119 ze sob\u0105, a posiad\u0142o\u015bci zwi\u0105zane z nazw\u0105 \u017bbikowo funkcjonowa\u0142y ju\u017c w \u015bredniowiecznym krajobrazie osadniczym.<\/p>\n\n\n\n

Z przywo\u0142ywanych zapis\u00f3w wynika, \u017ce w latach 1414\u20131429 \u017bbikowie pozyskiwali kolejne ziemie w tej okolicy. \u0141\u0105czna powierzchnia grunt\u00f3w wymienianych w analizowanych przekazach przekracza 50 w\u0142\u00f3k. Powsta\u0142y wsie \u017bbiki Starki,   \u017bbiki, \u017bbiki  Garwonki, \u017bbiki Antosy, \u017bbiki Kieszki <\/p>\n\n\n\n

W dokumentach pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c okre\u015blenie laboriosi<\/em>, odnosz\u0105ce si\u0119 do wymienionych os\u00f3b. Termin ten mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 jako \u201epracowici\u201d, cho\u0107 jego znaczenie w \u015bredniowiecznych dokumentach zale\u017cy od kontekstu. Nie nale\u017cy na tej podstawie automatycznie uznawa\u0107 tych os\u00f3b za ch\u0142op\u00f3w w dzisiejszym rozumieniu ani zak\u0142ada\u0107, \u017ce samo nabycie ziemi oznacza\u0142o uzyskanie szlachectwa.<\/p>\n\n\n\n

Niemniej przywo\u0142ane zapisy pokazuj\u0105, jak wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu stosunk\u00f3w w\u0142asno\u015bciowych na Mazowszu odgrywa\u0142y nadania ksi\u0105\u017c\u0119ce, s\u0142u\u017cba oraz transakcje ziemskie.<\/p>\n\n\n\n

\u017bbikowie i Szlasy \u2013 wsp\u00f3lne pocz\u0105tki?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W tym samym okresie ziemie w okolicach dzisiejszej Zielonej by\u0142y zwi\u0105zane r\u00f3wnie\u017c z przedstawicielami rodu Szlas\u00f3w herbu Grzyma\u0142a. S\u0105siedztwo posiad\u0142o\u015bci \u017bbik\u00f3w i Szlas\u00f3w sk\u0142ania do postawienia pytania o charakter relacji mi\u0119dzy tymi rodzinami.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce blisko\u015b\u0107 maj\u0105tk\u00f3w sprzyja\u0142a kontaktom, wsp\u00f3\u0142pracy przy zagospodarowywaniu ziemi oraz rozwojowi osadnictwa. Nie mo\u017cna jednak bez dodatkowych dokument\u00f3w przes\u0105dzi\u0107, jak bliskie by\u0142y te relacje ani czy zwi\u0105zki rodzinne, w tym ma\u0142\u017ce\u0144stwa, mia\u0142y wp\u0142yw na powi\u0105zania mi\u0119dzy rodami.<\/p>\n\n\n\n

W \u015bredniowiecznym Mazowszu zagospodarowywanie las\u00f3w, zak\u0142adanie nowych osad i rozwijanie maj\u0105tk\u00f3w stanowi\u0142y istotny element przemian gospodarczych i spo\u0142ecznych. Ziemia by\u0142a podstaw\u0105 utrzymania, ale tak\u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em pozycji i znaczenia poszczeg\u00f3lnych rodzin.<\/p>\n\n\n\n

Historia \u017bbik\u00f3w-Starek to zatem nie tylko opowie\u015b\u0107 o nazwie jednej wsi. To r\u00f3wnie\u017c historia \u015bredniowiecznych nada\u0144, powi\u0119kszania maj\u0105tk\u00f3w, przemian spo\u0142ecznych i kszta\u0142towania si\u0119 lokalnej wsp\u00f3lnoty. Przytoczone dokumenty pozwalaj\u0105 dostrzec, \u017ce dzieje tej okolicy si\u0119gaj\u0105 znacznie dalej, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 na pierwszy rzut oka.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Legenda herbu Grzyma\u0142a \u2013 o rycerzu, kt\u00f3ry ocali\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119cy zamek w P\u0142ocku<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dawno temu, w odleg\u0142ych czasach XI wieku, gdy ziemie mazowieckie nieustannie nara\u017cone by\u0142y na najazdy nieprzyjaci\u00f3\u0142, a grody i warownie stanowi\u0142y ostatni\u0105 ostoj\u0119 bezpiecze\u0144stwa, rozegra\u0142a si\u0119 historia, kt\u00f3ra na zawsze mia\u0142a zapisa\u0107 si\u0119 w tradycji jednego z najstarszych polskich rod\u00f3w herbowych \u2013 Grzyma\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug dawnej legendy, przytaczanej przez heraldyk\u00f3w, w tym Kaspra Niesieckiego, w roku 1078 na P\u0142ock ruszy\u0142y wojska Ja\u0107wing\u00f3w i Litwin\u00f3w. Nieprzyjacielskie oddzia\u0142y dotar\u0142y pod ksi\u0105\u017c\u0119cy gr\u00f3d i rozpocz\u0119\u0142y jego obl\u0119\u017cenie. Szturm by\u0142 gwa\u0142towny i bezlitosny. Napastnicy podpalili zewn\u0119trzne umocnienia, a obro\u0144cy, mimo zaciek\u0142ego oporu, stopniowo tracili kolejne punkty obrony.<\/p>\n\n\n\n

Wkr\u00f3tce nieprzyjaciel przedar\u0142 si\u0119 przez pierwsze umocnienia i wkroczy\u0142 na teren zamku. Ksi\u0105\u017c\u0119 wraz z rodzin\u0105 schroni\u0142 si\u0119 w ostatniej, g\u0142\u00f3wnej wie\u017cy, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 ostatnim miejscem oporu. Sytuacja wydawa\u0142a si\u0119 beznadziejna. W\u015br\u00f3d obro\u0144c\u00f3w narasta\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce los warowni i \u017cycie ksi\u0105\u017c\u0119cej rodziny zale\u017c\u0105 od ostatnich chwil walki.<\/p>\n\n\n\n

Wtedy do dzia\u0142ania przyst\u0105pi\u0142 rycerz Zylberszwecht.<\/p>\n\n\n\n

Nie czekaj\u0105c na rozkazy, zebra\u0142 garstk\u0119 najdzielniejszych wojownik\u00f3w, kt\u00f3rzy pozostali jeszcze przy \u017cyciu, i zaj\u0105\u0142 pozycj\u0119 w bramie prowadz\u0105cej na dziedziniec zamkowy. Wiedzia\u0142, \u017ce je\u015bli nieprzyjaciel sforsuje to przej\u015bcie, droga do ostatniego schronienia ksi\u0119cia stanie otworem.<\/p>\n\n\n\n

Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nier\u00f3wna walka. Rycerz, uzbrojony w miecz, stawi\u0142 czo\u0142a przewa\u017caj\u0105cym si\u0142om wroga. Walczy\u0142 z niezwyk\u0142\u0105 odwag\u0105 i zawzi\u0119to\u015bci\u0105, nie ust\u0119puj\u0105c nawet wtedy, gdy kolejni jego towarzysze padali na placu boju. Jego dono\u015bny g\u0142os, szcz\u0119k or\u0119\u017ca i bojowe okrzyki nios\u0142y si\u0119 po zamkowych murach. Nieprzyjaciele, napotykaj\u0105c tak zaciek\u0142y op\u00f3r, nie zdo\u0142ali przedrze\u0107 si\u0119 przez bram\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Rycerz wytrwa\u0142. Zamek ocala\u0142, a ksi\u0105\u017c\u0119 i jego rodzina zostali uratowani.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adca, poruszony niezwyk\u0142ym m\u0119stwem obro\u0144cy, postanowi\u0142 sowicie wynagrodzi\u0107 jego czyn. Nada\u0142 mu nazwisko Grzyma\u0142a oraz herb przedstawiaj\u0105cy warowny zamek z rycerzem stoj\u0105cym w jego bramie, z uniesionym mieczem w d\u0142oni. Znak ten mia\u0142 na zawsze przypomina\u0107 o odwadze cz\u0142owieka, kt\u00f3ry w godzinie najwi\u0119kszej pr\u00f3by nie cofn\u0105\u0142 si\u0119 przed przewa\u017caj\u0105cym wrogiem i w\u0142asnym po\u015bwi\u0119ceniem ocali\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 siedzib\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Tak wed\u0142ug tradycji heraldycznej mia\u0142 narodzi\u0107 si\u0119 herb Grzyma\u0142a \u2013 symbol m\u0119stwa, niez\u0142omno\u015bci i wierno\u015bci, przekazywany z pokolenia na pokolenie jako \u015bwiadectwo bohaterskiego czynu.<\/p>\n\n\n\n

Od tamtej pory zamek z rycerzem w bramie mia\u0142 przypomina\u0107 potomnym, \u017ce prawdziwa wielko\u015b\u0107 nie mierzy si\u0119 si\u0142\u0105 wojska, lecz odwag\u0105 tych, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 stan\u0105\u0107 do walki w obronie swojej ziemi i swojego w\u0142adcy.<\/p>\n\n\n\n

Pierwotny herb \u2013 mur i trzy wie\u017ce<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug rodzinnej tradycji bracia \u017bbikowie pos\u0142ugiwali si\u0119 herbem przedstawiaj\u0105cym warowny mur zwie\u0144czony trzema wie\u017cami. Znak ten mia\u0142 przypomina\u0107 o dawnych czasach, o obronie ksi\u0105\u017c\u0119cego grodu i m\u0119stwie rycerza, kt\u00f3ry nie dopu\u015bci\u0142 do zdobycia zamku przez nieprzyjaciela.<\/p>\n\n\n\n

Z biegiem pokole\u0144 wizerunek herbu ulega\u0142 przemianom. W kolejnych przedstawieniach heraldycznych pojawi\u0142a si\u0119 bardziej rozbudowana symbolika, w tym posta\u0107 zbrojnego rycerza z uniesionym mieczem, stoj\u0105cego w otwartej bramie warowni. Nie zmienia\u0142o si\u0119 jednak zasadnicze przes\u0142anie znaku \u2013 pami\u0119\u0107 o odwadze, waleczno\u015bci i obronie ojczystej ziemi.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki temu mur i trzy wie\u017ce mo\u017cna traktowa\u0107 jako najwa\u017cniejszy motyw pierwotnego przedstawienia, a rycerza w bramie jako element p\u00f3\u017aniejszej odmiany herbu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Nazwa miejscowo\u015bci to cz\u0119\u015b\u0107 naszego dziedzictwa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W lutym 2025 roku na drodze powiatowej nr 1238W pojawi\u0142a si\u0119 tablica z nazw\u0105 \u201e\u017bbiki Stawki\u201d. Dopiero po oko\u0142o p\u00f3\u0142tora roku zosta\u0142a ona zmieniona. Dobrze, \u017ce b\u0142\u0105d ostatecznie naprawiono, ale pozostaje pytanie: dlaczego na jego usuni\u0119cie trzeba by\u0142o czeka\u0107 tak d\u0142ugo?<\/p>\n\n\n\n

N<\/strong>ie chodzi przecie\u017c wy\u0142\u0105cznie o kilka liter na drogowej tablicy. Nazwa miejscowo\u015bci jest cz\u0119\u015bci\u0105 jej to\u017csamo\u015bci, pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w i historii przekazywanej z pokolenia na pokolenie. W przypadku miejscowo\u015bci o \u015bredniowiecznych korzeniach jej prawid\u0142owy zapis ma szczeg\u00f3lne znaczenie.<\/p>\n\n\n\n

H<\/strong>istoria \u017bbik\u00f3w-Starek pokazuje, jak wiele mo\u017cna odkry\u0107 dzi\u0119ki dawnym dokumentom i opracowaniom historycznym oraz legendom . Uczy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce lokalne dziedzictwo wymaga troski \u2013 nie tylko ze strony historyk\u00f3w i pasjonat\u00f3w, lecz tak\u017ce os\u00f3b odpowiedzialnych za oznakowanie dr\u00f3g i ochron\u0119 prawid\u0142owych nazw miejscowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Sze\u015b\u0107set lat historii nie powinno by\u0107 traktowane oboj\u0119tnie.<\/strong> Ka\u017cda miejscowo\u015b\u0107, niezale\u017cnie od swojej wielko\u015bci, zas\u0142uguje na szacunek dla przesz\u0142o\u015bci, a jej mieszka\u0144cy maj\u0105 prawo oczekiwa\u0107, \u017ce nazwa ich rodzinnej wsi b\u0119dzie zapisywana prawid\u0142owo.B\u0142\u0119dny znak zosta\u0142 w ko\u0144cu poprawiony, ale ta sprawa powinna pozosta\u0107 przestrog\u0105. Zanim postawi si\u0119 tablic\u0119 z nazw\u0105 miejscowo\u015bci, warto sprawdzi\u0107 dokumenty i upewni\u0107 si\u0119, \u017ce nie pope\u0142nia si\u0119 b\u0142\u0119du, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej przez wiele miesi\u0119cy pozostaje nierozwi\u0105zany.,<\/p>\n\n\n\n

B<\/strong>o szacunek dla historii zaczyna si\u0119 od szacunku dla jej nazw.<\/p>\n\n\n\n

Epilog <\/h2>\n\n\n\n

Bardzo dobrze mi znany i szanowany autor wielu tekst\u00f3w napisa\u0142 mi kiedy\u015b wiadomo\u015b\u0107 – uwag\u0119, i\u017c za du\u017co si\u0119 rozpisuj\u0119 w poszczeg\u00f3lnych artyku\u0142ach i za szczeg\u00f3\u0142owo, wi\u0119c ju\u017c ko\u0144cz\u0119. W nast\u0119pnej cz\u0119\u015bci, o \u017bbikach, postaram si\u0119 napisa\u0107 co dzia\u0142o si\u0119 dalej z rodem \u017bbikowskich i ich maj\u0105tkiem.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Tabela 1. Powsta\u0142a na podstawie ksi\u0105\u017cki – Borkiewicz-Celi\u0144ska Anna \u201eOsadnictwo ziemi ciechanowskiej wieku XV (1370-1526)- Wroc\u0142aw, 1970<\/em><\/strong> ; Wypisane s\u0105 w tabeli niekt\u00f3re miejscowo\u015bci z obecnej Gminy Krasne i prawdopodobny ich pocz\u0105tek <\/p>\n\n\n\n

Lp.<\/strong><\/td>Nazwa najstarszych miejscowo\u015bci  (Nazwy  te dawne i obecnie )  miejscowo\u015bci z gminy Krasne  i okolicy<\/strong><\/td>W\u0142a\u015bciciel \u2013 herb<\/strong><\/td>Data powstania<\/strong> – transakcji <\/strong><\/td>Uwagi<\/strong><\/td><\/tr>
1<\/td>Krasne<\/td>S\u0142awomir z Krasnego<\/td>1372<\/td>Parafia  1380<\/td><\/tr>
2<\/td>Gdzew \u2013 Szlasy- Zielona<\/td>Bracia,- Bronisz, Zmys\u0142, Tadeusz ( Grzyma\u0142a ) <\/td>1414 rok<\/td>1448 \u2013 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Miejscowo\u015b\u0107 istnia\u0142a wcze\u015bniej<\/td><\/tr>
3<\/td>Szlasy \u017balne<\/td>j.w<\/td>1414<\/td> <\/td><\/tr>
4<\/td>Szlasy Umiemy<\/td>j.w<\/td>1417<\/td> <\/td><\/tr>
5<\/td>Milewo Bolesty<\/td>Bogus\u0142aw<\/td>1418<\/td>Nadanie istniej\u0105cej wcze\u015bniej wsi<\/td><\/tr>
6<\/td>Milewo R\u0105czki<\/td>j.w<\/td>1418<\/td>j.w<\/td><\/tr>
7<\/td>\u017bbiki Starki<\/strong><\/td>\u017bbik z Gostkowa<\/strong><\/td>1414<\/strong><\/td> Nadanie <\/td><\/tr>
8<\/td>Czarniawy \u2013 \u017bbiki Kieszki  <\/td>Jan, Falis\u0142aw, Marcin i Stanis\u0142aw<\/td>1416 druga cz\u0119\u015b\u0107 ( czarniaw ) kupiona w 1429 roku<\/td>Wie\u015b zakupiona w dw\u00f3ch cz\u0119\u015bciach istnia\u0142a wcze\u015bniej<\/td><\/tr>
9<\/td>\u017bbiki ( wielkie )<\/td>j.w<\/td>1426<\/td>Wie\u015b przej\u0119ta za d\u0142ugi<\/td><\/tr>
10<\/td>\u017bbiki Gawronki<\/td>j.w<\/td>1425<\/td>Wie\u015b z nadania<\/td><\/tr>
11<\/td>W\u0119\u017cewo<\/td>Miko\u0142aj W\u0105\u017c ( Prawdzic)<\/td>1426<\/td>Zakup<\/td><\/tr>
12<\/td>Mosaki Godacze<\/td>Moszak  <\/td>1423<\/td> j.w <\/td><\/tr>
13<\/td>Mosaki Stara Wie\u015b<\/td>j.w<\/td>1430<\/td> j.w <\/td><\/tr>
14<\/td>Mosaki I\u0142\u00f3wko<\/td>j.w<\/td>1436<\/td> j.w <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Biblioteka: <\/h2>\n\n\n\n
    \n
  1. „ St\u0105d Pochodz\u0119 Zarys Rod\u00f3w Burmistrzak – \u017bbikowski<\/em> ” autor Stanis\u0142aw Burmistrzak -Bydgoszcz 2026 rok <\/li>\n\n\n\n
  2. „Zarys rodu \u017bbikowskich”<\/em> -1986 r. Autor ; Longin \u017bbikowski zam. Ostro\u0142\u0119ka <\/li>\n\n\n\n
  3. Borkiewicz-Celi\u0144ska Anna \u201eOsadnictwo ziemi ciechanowskiej wieku XV (1370-1526)- Wroc\u0142aw, 1970<\/em><\/strong> <\/li>\n\n\n\n
  4. Zdj\u0119cia ( obrazek wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy Radio Rekord strona Facebook – i archiwum OSP W\u0119\u017cewo )<\/li>\n\n\n\n
  5. Obrazki przedstawiaj\u0105ce postacie stworzone przez ChatGPT<\/li>\n\n\n\n
  6. Herb Grzyma\u0142a zaczerpni\u0119ty z ksi\u0105\u017cki „ St\u0105d Pochodz\u0119 Zarys Rod\u00f3w Burmistrzak – \u017bbikowski<\/em> ” autor Stanis\u0142aw Burmistrzak -Bydgoszcz 2026 rok<\/li>\n\n\n\n
  7. T\u0142umaczenie tekst\u00f3w z \u0142aciny – t\u0142umacz Google i ChatGPT <\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Dzi\u0119kuj\u0119 bardzo Panu Stanis\u0142awowi Burmistrzakowi za przes\u0142anie i podarowanie swojej Ksi\u0105\u017cki ” St\u0105d Pochodz\u0119 Zarys Rod\u00f3w Burmistrzak – \u017bbikowski ” w raz z dedykacj\u0105 to wielki zaszczyt dla minie. <\/p>\n\n\n\n

    Z powa\u017caniem <\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Krzysztof Wyszkowski <\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Jedn\u0105 z najstarszych miejscowo\u015bci w gminie Krasne spotka\u0142a sytuacja, kt\u00f3ra budzi uzasadnione zdziwienie i oburzenie. W lutym 2025 roku przy drodze powiatowej nr 1238W, na trasie Krasne\u2013Wola Wierzbowska, ustawiono tablic\u0119 z b\u0142\u0119dn\u0105 nazw\u0105 miejscowo\u015bci \u2013 \u201e\u017bbiki Stawki\u201d. Dopiero po oko\u0142o p\u00f3\u0142tora roku oznaczenie zosta\u0142o zmienione na prawid\u0142owe. Dlaczego tak d\u0142ugo trzeba by\u0142o czeka\u0107 na naprawienie […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":13812,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","footnotes":""},"categories":[12,22,132,1],"tags":[],"class_list":["post-13801","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-felieton","category-historyczne","category-inne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13801","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13801"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13801\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13832,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13801\/revisions\/13832"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13812"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}