{"id":9842,"date":"2020-01-14T19:22:55","date_gmt":"2020-01-14T18:22:55","guid":{"rendered":"https:\/\/osp.wezewo.info\/?p=9842"},"modified":"2020-01-14T19:22:55","modified_gmt":"2020-01-14T18:22:55","slug":"nasza-gmina-podzielona","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/osp.wezewo.info\/?p=9842","title":{"rendered":"Nasza Gmina Podzielona?"},"content":{"rendered":"

\/kr\u00f3tki zarys \u201eciekawostek historycznych\u201d z obecnego terytorium
\ni administracji Gminy Krasne tu\u017c po II wojnie \u015bwiatowej\/<\/h3>\n
\"\"<\/a>
* powy\u017cej pomnik zagadka*<\/figcaption><\/figure>\n

75 lat temu, tu\u017c po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej, obszar obecnej Gminy Krasne by\u0142 zupe\u0142nie inny ni\u017c obecnie. Proces przekszta\u0142ce\u0144 trwa\u0142 od 1945 do 1954 roku i mo\u017cna go podzieli\u0107 na dwa etapy. Pierwszy etap przypada na lata 1945-1950, w kt\u00f3rych kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 koncepcja organ\u00f3w w\u0142adzy i administracji w \u201eRadach Narodowych\u201d (RN) w gminach, a drugi – w latach 1950 – 1954, w kt\u00f3rych aparat pa\u0144stwowy oparty zosta\u0142 na jednolitym systemie \u201eGromadzkich Rad Narodowych\u201d (GRN) \u2013 czyli w skr\u00f3cie ca\u0142a w\u0142adza w r\u0119ce rad. Potraktujmy te okresy bardzo umownie bo w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach jest troszeczk\u0119 inaczej przedstawiane, jednak\u017ce w tych okresach, jak Pa\u0144stwo sami przeczytaj\u0105, przewin\u0119\u0142o si\u0119 wiele nazwisk os\u00f3b (wypisane s\u0105 poni\u017cej w drugiej (II) cz\u0119\u015bci artyku\u0142u), kt\u00f3re tworzy\u0142y te struktury. Nie tylko zachodzi\u0142y bardzo interesuj\u0105ce zmiany w nazwiskach funkcjonariuszy pa\u0144stwowych na terytorium naszej gminy, lecz przede wszystkim istotne zmiany terytorialne. W drugiej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u przedstawiam statystyk\u0119 obszar\u00f3w rolnych, jak r\u00f3wnie\u017c strat wojennych po II wojnie \u015bwiatowej. <\/em>
\nZapraszam.<\/em>
\nCz\u0119\u015b\u0107 I<\/strong><\/p>\n

\nDo 1946 roku Krasne formalnie nie by\u0142o w nazwie naszej gminy. Na obecnym jej obszarze, tu\u017c po wojnie II wojnie, funkcjonowa\u0142y dwie gminy: Gmina Zalesie i Gmina Barto\u0142dy. (Te dwie struktury by\u0142y tak\u017ce w czasach zabor\u00f3w przynajmniej od 1827 roku i w okresie I wojny \u015bwiatowej oraz p\u00f3\u017aniej, ale o tym mo\u017ce w innym artykule). Jednak\u017ce trzeba zaznaczy\u0107, i\u017c siedziba w\u0142adz Gminy Zalesie mie\u015bci\u0142a si\u0119 prawdopodobnie w Krasnem, tak samo jak wszystkie inne instytucje gminne, np.: Posterunek Policji Pa\u0144stwowej w tak zwanym 20-leciu mi\u0119dzywojennym i po II wojnie. Bardzo pi\u0119knym przyk\u0142adem na ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 administracyjn\u0105 i kadrow\u0105 jest powstanie w czasie I wojny \u015bwiatowej bardzo wa\u017cnej instytucji na naszych terenach, \u015bmiem twierdzi\u0107 \u017ce najwa\u017cniejszej, czyli Gminnego Komitetu Obywatelskiego. Cytuj\u0119 \u201eW gminie Zalesie a konkretnie w miejscowo\u015bci Krasne zawi\u0105za\u0142 si\u0119 w lutym 1915 roku Gminny Komitet Obywatelski, w kt\u00f3rym aktywnie uczestniczyli ciechanowscy w\u0142a\u015bciciele ziemscy. Na czele z przewodnicz\u0105cym ziemianinem ze \u017bbik Adamem Cichowskim (<\/em><\/strong>by\u0142 On tak\u017ce za\u0142o\u017cycielem Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej \u017bbiki W\u0119\u017cewo) i cz\u0142onkiem ksi\u0119dzem Edmundem Bie\u0144kowskim\u201d<\/em>.<\/strong> To pokazuje, i\u017c w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie obecnej Gminy Krasne w czasach zabor\u00f3w, wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 kadry zdolne do natychmiastowego dzia\u0142ania w czasach wojny i zmieniaj\u0105cej si\u0119 sytuacji politycznej, bez pomocy pa\u0144stw zaborczych. Sam komitet powsta\u0142 na bazie r\u00f3\u017cnych organizacji spo\u0142ecznych, zwi\u0105zk\u00f3w rolniczych i organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowych dzia\u0142aj\u0105cych w okresie zaboru rosyjskiego na naszych terenach. Po zako\u0144czeniu I wojny stanowi\u0142 zacz\u0105tek administracji w niepodleg\u0142ym ju\u017c Pa\u0144stwie w naszych Gminach. Sama nazwa Gmina Zalesie przetrwa\u0142a do 1946 roku, a p\u00f3\u017aniej teren zajmowany przez t\u0119 gmin\u0119 nazwano formalnie Gmin\u0105 Krasne. W 1954 roku Gmina Krasne zosta\u0142a prawnie i formalnie podzielona, od\u0142\u0105czono od niej miejscowo\u015bci na linii rzeki W\u0119gierki a przy\u0142\u0105czono wi\u0119kszo\u015b\u0107 miejscowo\u015bci z likwidowanej gminy Barto\u0142dy.
\nPodobnie by\u0142o z gmin\u0105 Barto\u0142dy , lecz zupe\u0142nie inaczej zako\u0144czy\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 bo dokona\u0142 si\u0119 na niej swoisty \u201erozbi\u00f3r\u201d . Nazwa gminy pochodzi od wsi Barto\u0142dy, lecz siedzib\u0105 w\u0142adz gminy by\u0142y Bara\u0144ce . By\u0142a to gmina, kt\u00f3ra tak\u017ce pr\u0119\u017cnie dzia\u0142a\u0142a w czasach I wojny. Cytuj\u0119 \u201ew gminie Barto\u0142dy w styczniu 1915 roku rozpocz\u0105\u0142 sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 statutow\u0105 Komitet Obywatelski w sk\u0142adzie \u2013 ksi\u0105dz J\u00f3zef Or\u0142owski, jako przewodnicz\u0105cy, Stanis\u0142aw Godlewski – cz\u0142onek i Wac\u0142aw Kozi\u0144ski \u2013 sekretarz<\/em>\u201d<\/strong> (sam temat Gminnego Komitetu Obywatelskiego na naszych terenach tak\u017ce jest wart dodatkowego artyku\u0142u, ale mo\u017ce kiedy indziej). W tej\u017ce miejscowo\u015bci gminnej (to jest w Bara\u0144cach) mie\u015bci\u0142 si\u0119 w 20-leciu mi\u0119dzywojennym prawdopodobnie Posterunek Policji Pa\u0144stwowej. Koniec Gminy Barto\u0142ty nast\u0105pi\u0142 29 wrze\u015bnia w 1954 roku, gdy zosta\u0142a zlikwidowana. Obecnie miejscowo\u015bci gminy Barto\u0142ty s\u0105 w czterech o\u015bciennych gminach, to jest: Przasnysz, Czernice Borowe, Opinog\u00f3ra i oczywi\u015bcie Krasne, gdzie obecnie znajduj\u0105 si\u0119 Barto\u0142dy.
\nDla ch\u0119tnych<\/strong>
\nAby pokaza\u0107 kontekst tych przemian trzeba cofn\u0105\u0107 si\u0119 w czasie i pokr\u00f3tce naszkicowa\u0107 zarys samorz\u0105du w og\u00f3le. Kr\u00f3tko przed zaborami w Polsce pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze przejawy samorz\u0105du terytorialnego w nowoczesnym uj\u0119ciu (rozwijanym w \u015bwiecie od czas\u00f3w Rewolucji Francuskiej) w postaci ordynacji miejskiej z kwietnia 1791 r. (zgodnie z ni\u0105 miasta kr\u00f3lewskie mog\u0142y wybiera\u0107 samodzielnie swoje w\u0142adze, a na obszarach wiejskich dzia\u0142a\u0142y gromady). Nast\u0119pnie w okresie zabor\u00f3w kszta\u0142t samorz\u0105du terytorialnego na terenie Polski (a \u015bci\u015blej Kr\u00f3lestwa Kongresowego) okre\u015bla\u0142 ukaz carski z 10 lutego 1864 r., kt\u00f3ry by\u0142 podstaw\u0105 funkcjonowania samorz\u0105du gmin wiejskich. Od odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci w roku 1918 zacz\u0119\u0142y kszta\u0142towa\u0107\u00a0si\u0119 zr\u0119by niepodleg\u0142ego samorz\u0105du terytorialnego oparte na przepisach prawa zaborczego. Proces ten trwa\u0142 do wybuchu II wojny \u015bwiatowej w 1939 roku.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 II<\/strong><\/p>\n

I. Gmina Krasne (Akta gminy Krasne)<\/strong>
\nWed\u0142ug danych z 18 pa\u017adziernika 1947 roku, obszar gminy Krasne wynosi\u0142 7992 ha, z czego grunt\u00f3w ornych by\u0142o 5942,32, \u0142\u0105k i pastwisk – 505,75, las\u00f3w – 1108,07, nieu\u017cytk\u00f3w – 423,49, staw\u00f3w i jezior – 12,37 ha.
\nIlo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wed\u0142ug tych\u017ce danych 5330 os\u00f3b. Dla por\u00f3wnania mo\u017cna doda\u0107, \u017ce przed 1939 r. w gminie mieszka\u0142o 5670 os\u00f3b.
\nOg\u00f3lna liczba gospodarstw w gminie wynosi\u0142a 832, w tym do 1ha – 19, do 2 ha -47, do 3 ha – 125, od 3 do 5ha – 212, od 6 do 10 ha – 192, od 11do 15 ha – 115, od 16 do 20 ha – 6 1, od 21 do 30 ha – 50, ponad 30ha -11.
\nW wyniku reformy rolnej rozparcelowano 5 obszar\u00f3w o \u0142\u0105cznej powierzchni -1080 ha, z czego przydzielono: s\u0142u\u017cbie folwarcznej \u2013 680 ha, bezrolnym – 185 ha, w\u0142a\u015bcicielom gospodarstw kar\u0142owatych – 184 ha, ma\u0142orolnym -185 ha.
\nPodczas wojny zniszczeniu uleg\u0142o 15% maj\u0105tku gminy, co w liczbach przedstawia si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: liczba zagr\u00f3d wiejskich zniszczonych i uszkodzonych \u2013 150, na \u0142\u0105czn\u0105 sum\u0119 \/z 1939 r.\/ 900.000 z\u0142, z czego do pa\u017adziernika 1947 roku odbudowano 56.
\nNa terenie gminy istnia\u0142o sze\u015b\u0107 zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych pa\u0144stwowych, kt\u00f3re zatrudnia\u0142y 280 os\u00f3b, dziesi\u0119\u0107 zak\u0142ad\u00f3w handlowych zatrudniaj\u0105cych 15 os\u00f3b oraz 2 sp\u00f3\u0142dzielnie handlowe zrzeszaj\u0105ce 323 cz\u0142onk\u00f3w. Opr\u00f3cz zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych pa\u0144stwowych i sp\u00f3\u0142dzielczych funkcjonowa\u0142o 15 warsztat\u00f3w rzemie\u015blniczych, kt\u00f3re zatrudnia\u0142y 15 os\u00f3b.
\nDla 1470 dzieci w wieku szkolnym utworzono 8 szk\u00f3\u0142 powszechnych, do kt\u00f3rych ucz\u0119szcza\u0142o 1420 dzieci, a zaj\u0119cia szkolne prowadzi\u0142o z nimi 21 nauczycieli. Ponadto by\u0142o jeszcze przedszkole dla 50 dzieci.
\nW sk\u0142ad gminy wchodzi\u0142o 23 gromady, a mianowicie: Augustowo, Bogdalec, El\u017cbiecin, Filipy, Gawronki, Kalinowiec, Kozin, Kieszki, Krasne, Kurowo, Milewo-Brzeg\u0119dy, Milewo-R\u0105czki, Milewo-Szwejki, Mosaki, Mosaki-Rukle, Szlasy, Szczuki, Tabu\u0142y, W\u0119grzynowo, W\u0119grzyn\u00f3wek, W\u0119\u017cewo, Zalesie, \u017bbiki.<\/em>
\nFunkcj\u0119 w\u00f3jta pe\u0142nili kolejno:<\/strong>
\n1) Niekrasz Wac\u0142aw od 05.03.1945 r.
\n2) Szczepa\u0144ski Czes\u0142aw od 02.08.1945 r.
\n3) Mieszkowski Ignacy od 25.09.1945 r.
\n4) Bonis\u0142awski Wincenty od 18. 12.1946 r.
\n5) Babrawski Wilhelm.
\n6) Rydlewicz Marceli od 22.04.1947 r.
\n7) Mierzejewski Andrzej od 04.06.1947 r.
\nPodw\u00f3jciem byli mi\u0119dzy innymi:<\/strong>
\n1) Danowski Zygmunt od 05.03.1945 r.
\n2) Kierzkowski Zygmunt od 07.10.1945 r.
\nStanowisko Przewodnicz\u0105cego GRN (Gminna Rada Narodowa) pe\u0142nili kolejno:<\/strong>
\n-Gorajczyk Witold od 05.03.1945 r.
\n-Bonis\u0142awski Wincenty od 21.10.1946 r.
\n-Usi\u0105dek Stefan od 12.05.1948 r.
\n-Stefa\u0144ski Tadeusz od 13.12.1948 r.
\n-Chrzanowski Piotr od 09.08. 1949 r.
\n-Sowa Julian od 17.06.1950 r.
\n-Jakubiak Czes\u0142aw 30.08.1952 r.
\n-Banasiak W\u0142adys\u0142aw od 21.01.1952 r.
\n-Cichowski Wac\u0142aw od 30.06.1954 r.
\nStanowisko Zast\u0119pcy przewodnicz\u0105cego GRN pe\u0142nili kolejno:<\/strong>
\n-Szczepa\u0144ski Czes\u0142aw od 05.03.1945 r.
\n-Babrawski Wilhelm od 29.05.1946 r.
\n-Kilianiak Jan od 13.12.1948 r.
\n-Kilia\u0144ski Marian od 17.06.1950 r.
\n-Nasierowski Witold od 29.04.1953 r.
\nFunkcj\u0119 sekretarza gminy pe\u0142ni\u0142 mi\u0119dzy innymi Koniecki Jan.<\/strong><\/p>\n

\nII. Gmina Barto\u0142dy (Akta gminy Barto\u0142dy 1953 r.)<\/strong>
\nObszar gminy wynosi\u0142 8730 ha., z czego grunt\u00f3w ornych by\u0142o – 7360, \u0142\u0105k – 270, las\u00f3w- 87, ogrod\u00f3w i sad\u00f3w – 21, innych grunt\u00f3w opodatkowanych – 360 oraz nieu\u017cytk\u00f3w \u2013 632 ha. Wed\u0142ug oblicze\u0144 z roku 1947 w gminie by\u0142o 3741 mieszka\u0144c\u00f3w.
\nOg\u00f3lna ilo\u015b\u0107 gospodarstw rolnych w gminie wynosi\u0142a 591, w tym gospodarstw do 2 ha – 44, od 2 do 5 ha – 89, od 5 do 10 ha – 26, od 10 do 20 ha -183, od 20 do 30 ha \u2013 70, od 30 do 50 ha – 37, oraz powy\u017cej 50 ha 1. Z powy\u017cszych danych wynika\u0142o, \u017ce struktura rolna gminy by\u0142a w\u0142a\u015bciwa, poniewa\u017c zdecydowan\u0105 przewag\u0119 mia\u0142y gospodarstwa \u015brednie.
\nGmina Barto\u0142dy sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 19 nast\u0119puj\u0105cych gromad: Barto\u0142dy, Brzozowo, Brzoz\u00f3wka, Cierpig\u00f3rz, D\u0142ugo\u0142\u0119ka, Go\u017adzie, Grabowo, Golany, Kraski, Klonowo, \u0141aguny, Pokojewo, P\u0119czki, Rembowo, Sosnowo, Turowo, Wola Wierzbowska, Za\u0142u\u017ae i Zielona.<\/em>
\nFunkcj\u0119 w\u00f3jta pe\u0142nili kolejno:<\/strong> Krupi\u0144ski Wiktor, Banach Zygmunt, W\u0142odarczyk Czes\u0142aw, Borowy W\u0142adys\u0142aw.
\nFunkcj\u0119 podw\u00f3jciego sprawowali mi\u0119dzy innymi<\/strong> Banach Zygmunt i W\u0142odarczyk Czes\u0142aw.
\nStanowisko Sekretarza gminy pe\u0142nili kolejno<\/strong>: Krupi\u0144ski Mieczys\u0142aw, Fabisiak Stanis\u0142aw, Piotrowski Zygmunt, Hoffman Kazimierz, Podlaski Jan oraz Paczkowski Julian.
\nStanowisko przewodnicz\u0105cego GRN zajmowali \/kolejno\/<\/strong> mi\u0119dzy innymi Krupi\u0144ski Wiktor oraz Chrzanowski Piotr, natomiast zast\u0119pcami przewodnicz\u0105cego byli: Na\u0142\u0119cz Henryk i Paprawski Jan. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce wzgl\u0119du na niekompletno\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w archiwalnych, nie mo\u017cna by\u0142o ustali\u0107 wszystkich os\u00f3b, kt\u00f3re kolejno pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 w Zarz\u0105dzie Gminy i Prezydium Gminnej Rady Narodowej.<\/p>\n

\nBiografia<\/strong>
\n1) Archiwum Pa\u0144stwowe w Warszawie Oddzia\u0142 w M\u0142awie (Akta gminy Krasne i Barto\u0142dy). Kwerend\u0119 przeprowadzi\u0142a Pani Gra\u017cyna Wr\u00f3blewska (W\u00f3jt Gminy Przasnysz). (Dzi\u0119kujemy za przekazanie materia\u0142\u00f3w).<\/strong>
\n2) Centralny Komitet Obywatelski Kr\u00f3lestwa Polskiego na powiat ciechanowski (1914-1915), Warszawa, 2015.08.19, Mariusz Marek Mysiakowski
\n3) wartowiedziec.pl Samorz\u0105d terytorialny w Polsce (1). Rys historyczny Sylwia Cyrankiewicz – Gorty\u0144ska
\n4) ploniawy-bramura.pl, Gmina wczoraj i dzi\u015b
\n5) krasne.pl\/
\n6) wezewo.osp.org.pl
\n7) wikipedia.org<\/p>\n

\nMateria\u0142y zebra\u0142 i opracowa\u0142:<\/strong> k.wyszkows@wp.pl<\/p>\n

\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\/kr\u00f3tki zarys \u201eciekawostek historycznych\u201d z obecnego terytorium i administracji Gminy Krasne tu\u017c po II wojnie \u015bwiatowej\/ 75 lat temu, tu\u017c po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej, obszar obecnej Gminy Krasne by\u0142 zupe\u0142nie inny ni\u017c obecnie. Proces przekszta\u0142ce\u0144 trwa\u0142 od 1945 do 1954 roku i mo\u017cna go podzieli\u0107 na dwa etapy. Pierwszy etap przypada na lata 1945-1950, […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","footnotes":""},"categories":[12,132],"tags":[],"class_list":["post-9842","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news","category-historyczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9842"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9892,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9842\/revisions\/9892"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/osp.wezewo.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}